Η πρόσφατη θεσμοθέτηση και ενεργοποίηση του νέου Συστήματος Πιστοληπτικής Αξιολόγησης (Κρατικός «Τειρεσίας») μέσω της πλατφόρμας του gov.gr σηματοδοτεί μια ιστορική καμπή στη σχέση του Έλληνα πολίτη με το κράτος.
Για πρώτη φορά, τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ, του ΚΕΑΟ, του Ηλεκτρονικού Μητρώου Φερεγγυότητας και των ασφαλιστικών ταμείων ενοποιούνται αλγοριθμικά για να παράγουν μια προσωποποιημένη πιστοληπτική βαθμολογία (Credit Score) για κάθε ΑΦΜ.
Αν και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας παρουσιάζει το μέτρο ως εργαλείο διαφάνειας και περιορισμού του ιδιωτικού χρέους (που ξεπερνά τα 114 δισ. ευρώ), η διεθνής εμπειρία και η πολιτική θεωρία εγείρουν σοβαρά ερωτήματα: Πού τελειώνει η χρηματοπιστωτική εξυγίανση και πού αρχίζει ο ψηφιακός ολοκληρωτισμός;
Πώς λειτουργεί ο Αλγόριθμος Αξιολόγησης
Το σύστημα συλλέγει αυτόματα δεδομένα της τελευταίας διετίας, αξιολογώντας:
Δηλωθέντα Εισοδήματα & Περιουσία (Ε1, Ε2, Ε3, ΕΝΦΙΑ).
Βεβαιωμένες οφειλές σε Εφορία & Ασφαλιστικά Ταμεία.
Συνέπεια στις πληρωμές ρυθμίσεων & εκπρόθεσμες καταβολές.
Μέτρα αναγκαστικής είσπραξης (κατασχέσεις, πλειστηριασμοί, πτωχεύσεις).
Το αποτέλεσμα είναι μια τριμηνιαία βαθμολόγηση που κατατάσσει τον πολίτη σε κατηγορίες φερεγγυότητας, συγκρίνοντάς τον αλγοριθμικά με «ομοειδείς» εισοδηματικά και επαγγελματικά ομάδες.
Από την Πιστοληπτική Ικανότητα στον Αποκλεισμό
Αν και στην παρούσα φάση η πρόσβαση στο σκορ απαιτεί τη συγκατάθεση του πολίτη (π.χ. για λήψη τραπεζικού δανείου), η τεχνική υποδομή που στήνεται επιτρέπει τη μελλοντική επέκταση της χρήσης του.
Ο κίνδυνος που επισημαίνουν νομικοί και αναλυτές δικαιωμάτων εντοπίζεται στην κλιμακωτή επέκταση των κυρώσεων :
Πρόσβαση στη Στέγαση: Ήδη συζητείται η χρήση «πιστοποιητικών φερεγγυότητας» από ιδιοκτήτες ακινήτων, αποκλείοντας εκ των προτέρων ευάλωτους ή χρεωμένους πολίτες από την ενοικίαση κατοικίας.
Πρόσβαση σε Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας: Η διασύνδεση με παρόχους ενέργειας, τηλεπικοινωνιών και φορείς κοινής ωφέλειας δημιουργεί το υπόβαθρο για αρνήσεις παροχής βασικών αγαθών (ρεύμα, νερό, διαδίκτυο) ή την απαίτηση δυσβάσταχτων εγγυήσεων από όσους φέρουν «χαμηλό σκορ».
Οικονομικός «Αποκλεισμός» (Financial Exclusion): Η αυτοματοποιημένη κατηγοριοποίηση στερεί από τον πολίτη τη δυνατότητα δεύτερης ευκαιρίας, εγκλωβίζοντάς τον σε έναν φαύλο κύκλο φτώχειας.
Η Σύνδεση με Ολοκληρωτικά Μοντέλα: Το Παράδειγμα του Social Credit System
Η μετατροπή της συμπεριφοράς του πολίτη σε έναν μοναδικό αριθμό (Score) δεν αποτελεί παρθενογένεση. Αντανακλά τη δομή του Social Credit System (Σύστημα Κοινωνικής Πίστωσης) της Κίνας, όπου η κρατική αξιολόγηση δεν περιορίζεται στα οικονομικά, αλλά επεκτείνεται στην κοινωνική υπακοή.
Στα ολοκληρωτικά μοντέλα:
Ο Πολίτης ως «Δεδομένο» (Data Point): Το άτομο παύει να αντιμετωπίζεται ως φορέας απαράγραπτων δικαιωμάτων και μετατρέπεται σε ένα δυναμικό προφίλ ρίσκου.
Ο Αποκλεισμός ως Όπλο Συμμόρφωσης: Όταν το κράτος ελέγχει τις ψηφιακές πύλες πρόσβασης σε αγαθά (τραπεζικοί λογαριασμοί, μετακινήσεις, τηλεπικοινωνίες), η απώλεια «πόντων» ισοδυναμεί με πολιτικό και κοινωνικό ενταφιασμό.
Η Απώλεια της Ανθρώπινης Επιείκειας: Ο αλγόριθμος δεν αναγνωρίζει τις ιδιαίτερες συνθήκες μιας χρεοκοπίας (π.χ. θέματα υγείας, αναποδιές της αγοράς). Αξιολογεί στεγνά το αποτέλεσμα, επιβάλλοντας συστημικό τιμωρητισμό.
Συμπέρασμα: Η Ανάγκη για Θεσμικά Αντίβαρα
Η τεχνολογία και η ψηφιοποίηση της διοίκησης μπορούν να προσφέρουν ταχύτητα και διαφάνεια. Ωστόσο, όταν η ψηφιακή ενοποίηση των δεδομένων χρησιμοποιείται για να κατηγοριοποιήσει τους ανθρώπους σε «συνεπείς» και «παραβάτες» με επιπτώσεις στην καθημερινή τους επιβίωση, η δημοκρατία διολισθαίνει σε τεχνοκρατικό αυταρχισμό .
Η προστασία των βασικών συνταγματικών δικαιωμάτων, η διασφάλιση της ανεμπόδιστης πρόσβασης στα δημόσια αγαθά και η διατήρηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας πρέπει να παραμείνουν πάνω από κάθε αλγοριθμικό «σκορ».
https://www.techfreaks.gr/news/business-news/4583-psephiako-skor-gia-kathe-polite-erchetai-o-kratikos-teiresias
