Η Παρέλαση των Σοφών Μάγων

 

Η Παρέλαση των Σοφών Μάγων («Cabalgata de los Reyes Magos) είναι ένας από τους δημοφιλέστερους εορτασμούς στην Ισπανία που προσελκύει χιλιάδες τουρίστες απ’ όλο τον κόσμο.

Διεξάγεται κάθε χρόνο την Παραμονή των Θεοφανίων, τα οποία στη Δυτική Χριστιανοσύνη είναι περισσότερο συνδεδεμένα με τον εορτασμό των Τριών Μάγων, του Βαλτάσαρ, του Μελχιώρ και του Γασπάρ, που οδηγημένοι από αστέρα προσήλθαν στην Βηθλεέμ για να προσκυνήσουν τον νεογέννητο Ιησού Χριστό.

Η πομπή ξεκινά στις 6 το απόγευμα και διέρχεται από τους κεντρικούς δρόμους της Μαδρίτης αλλά και όσων ισπανικών πόλεων διοργανώνουν το δρώμενο. Η παρέλαση των Σοφών Μάγων, που πρωτοεμφανίστηκε το 1885, με την πάροδο του χρόνου απέκτησε έντονα κοσμικό χαρακτήρα και σήμερα θυμίζει περισσότερο καρναβαλική εκδήλωση. Οι Τρεις Μάγοι, βρίσκονται στο επίκεντρο της πομπής. Καβάλα σε άλογα ή καμήλες χαιρετούν τους παρευρισκόμενους και προσφέρουν (πετούν για την ακρίβεια) γλυκίσματα στα παιδιά, αντί για χρυσό, σμύρνα και λιβάνι, όπως ορίζει η ευαγγελική διήγηση.

Η σημερινή ημέρα είναι ιδιαίτερα αγαπητή στα ισπανόπουλα, καθώς αργά το βράδυ θα λάβουν τα δώρα της χρόνιας. Κάθε παιδί εναποθέτει το παπούτσι του σ’ένα ευκρινές σημείο του σπιτιού του, ώστε να τό δουν οι Μάγοι. Συχνά αφήνουν μέσα του ένα γλύκισμα ή λίγο άχυρο για τα ζώα των Μάγων. Το επόμενο πρωί τα παιδιά θα ανακαλύψουν γεμάτα χαρά, ότι τα ζώα έφαγαν το άχυρο, οι Μάγοι τσιμπολόγησαν το γλυκό και τα δώρα τους βρίσκονται δίπλα στο παπούτσι τους.

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/1325

Η Ναυμαχία της Λήμνου

Αποφασιστική ναυμαχία για την έκβαση του Α’ Βαλκανικού Πολέμου μεταξύ του ελληνικού και του τουρκικού στόλου στο Βόρειο Αιγαίο. Διεξήχθη στις 5 Ιανουαρίου 1913 στη γραμμή Λήμνου - Στενών κι έληξε με περιφανή νίκη του ελληνικού ναυτικού. Με την επικράτησή του, που ήλθε ως συνέχεια της ναυμαχίας της Έλλης (3 Δεκεμβρίου 1912), ο ελληνικός στόλος σταθεροποίησε την κυριαρχία του στο Αιγαίο, ενώ ο τουρκικός δεν τόλμησε μέχρι το τέλος του πολέμου να εξέλθει από τα Στενά των Δαρδανελλίων.

Το πρωί της 5ης Ιανουαρίου το καταδρομικό «Μετζιντιέ, τα θωρη­κτά «Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα», «Τοργκούτ-Ρεΐς» και «Μεσουντιέ» και οκτώ ακόμη αντιτορπιλλικά βγήκαν από τα Δαρδανέλια και κατευθύνθηκαν προς τη Λήμνο. Τα ελληνικά αντιτορπιλικά «Λέων» και «Ασπίς» ανέφεραν την εμφάνιση του εχθρικού στόλου στον ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, ο οποίος ήταν ήδη ενήμερος για τις κινήσεις του από την προηγουμένη.

Ο Κουντουριώτης διέταξε την έξοδο του ελληνικού στόλου από το λιμάνι του Μούδρου προς αντιμετώπιση του εχθρού. Τον αποτελούσαν τα θωρηκτά «Αβέρωφ» (μακράν το πιο αξιόπιστο πλοίο του στόλου), «Σπέτσαι», «Ύδρα» και «Ψαρά», τα ανιχνευτικά «Ιέραξ» και «Αετός» και τα αντιτορπιλλικά «Σφενδόνη», «Νίκη» και «Ναυκρατούσα».

Στο μεταξύ, τα τουρκικά πλοία έφθασαν σε απόσταση λίγων μιλίων από το ανατολικό άκρο της Λήμνου και στις 11:34 άρχισαν να βάλλουν εναντίον των ελληνικών πλοίων από απόσταση 8.400 μέτρων, τα οποία απάντησαν αμέσως. Το τουρκικό πυροβολικό αποδείχθηκε και πάλι άστοχο, ενώ από την ελληνική πλευρά οι βολές ήταν πιο εύστοχες σε σχέση με τη Ναυμαχία της Έλλης.

Advertisement

Η παρουσία του «Αβέρωφ» στη μάχη ήταν έκπληξη για την τουρκική πλευρά, η οποία πίστευε ότι βρισκόταν σε καταδίωξη του θωρηκτού «Χαμιδιέ», το οποίο είχαν βγάλει στο Αιγαίο για αντιπερισπασμό, λίγες ημέρες νωρίτερα. Όμως, ο ναύαρχος Κουντουριώτης, έχοντας αντιληφθεί το σχέδιό τους, που αποσκοπούσε στην απο­μάκρυνση του ελληνικού στόλου από τα Στενά, παρέμεινε με τα άλλα θωρηκτά στο Μούδρο, περιμένοντας την πιθανή έξοδο του τουρκικού στό­λου από τα Δαρδανέλλια, όπως κι έγινε.

Στις 11:50 οι δύο στόλοι βρίσκονταν σε απόσταση 6.700 μέτρων. Στις 11:54, ενώ το «Μεσουντιέ» είχε υποστεί σοβαρές βλάβες, ομοβροντία του «Αβέρωφ» προκάλεσε σημαντικές ζημιές και απώλειες στο θωρηκτό «Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα», που αποσύρθηκε από τη μάχη. Το ακολούθησε το σχετικά άθικτο «Τοργκούτ-Ρεΐς». Έτσι, ύστερα από μία εικοσάλεπτη ναυμαχία, ο τουρκικός στόλος τράπηκε σε φυγή.

Στις 12:02, το θωρηκτό «Αβέρωφ» άρχισε την καταδίωξη του εχθρού και τις 13:50 βλήμα του βρή­κε το «Τοργκούτ-Ρεΐς» και προκάλε­σε ρήγμα, από το οποίο τα νερά μπήκαν στο λεβητοστάσιό του. Και τα τρία τουρκικά θωρηκτά, που είχαν υποστεί σοβαρές ζημιές, διέφυγαν τελικά προς την είσοδο των Στενών και δεν επιχείρησαν άλλη έξοδο σ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου.

Κατά τη διάρκεια της ναυμαχίας, ο τουρκικός στόλος έριξε συνολικά 800 βολές, όσες περίπου και ο ελληνικός. Όμως, οι έλληνες πυροβολητές ήταν πιο εύστοχοι και προκάλεσαν πολλά θύματα στον εχθρό (πάνω από 100 νεκρούς). Από την ελληνική πλευρά αναφέρθηκε μόνο ένας τραυματισμός, του δίοπου - σαλπιγκτή του «Αβέρωφ».

Το αποτέλεσμα της ναυμαχίας της Λήμνου συνέβαλε αναμφισβήτητα στην απόφαση της κυβέρνησης Κιαμήλ να προχωρήσει στην υπογραφή ειρήνης. Ο αρχηγός τού τουρκικού ναυτικού Ραμίζ μπέης αντικαταστάθηκε από τον πλοίαρχο Ταχήρ μπέη και παραπέμφθηκε σε στρατοδικείο, το οποίο όμως τον αθώωσε. Τα τουρκικά πολεμικά, ακατάλληλα λόγω των ζημιών για επιχειρήσεις ανοιχτής θάλασσας, ανέλαβαν την προστασία της Κωνσταντινούπολης από ενδεχόμενη βουλγαρική επίθεση.

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/1205

Πρωτάγιαση

 

Η θρησκευτική διάσταση

Την παραμονή των Θεοφανίων, νωρίς το πρωί, ψάλλεται στις εκκλησίες η ακολουθία των Μεγάλων Ωρών. με αναγνώσματα από την Παλαιά Διαθήκη και στη συνέχεια η ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού, που ονομάζεται και Πρώτος Αγιασμός, Πρωτάγιαση ή Μικρός Αγιασμός, με λογοτεχνικότατες ευχές και ποιητικούς ύμνους.

Η ευλογία των υδάτων γίνεται μέσα στην εκκλησία, πάνω σε στολισμένη από κλαδιά μικροεξέδρα, όπου έχουν τοποθετηθεί αγγεία με νερό. Μετά το τέλος της λειτουργίας, ο ιερέας θα πάρει από το αγιασμένο αυτό νερό (τον αγιασμό) και θα βγει στα σπίτια και στα μαγαζιά της ενορίας του, «ν’ αγιάσει» και να διώξει το κακό. Ένας μικρός ή άλλος εκκλησιαστικός βοηθός του κρατά το σικλί (χάλκινο συνήθως δοχείο με τον αγιασμό) και ο παπάς, φορώντας μόνο πετραχήλι και κρατώντας την αγιαστούρα (δέσμη βασιλικού μετά του Σταυρού), ραντίζει εδώ κι εκεί, ψάλλοντας το «Εν Ιορδάνη», το τροπάριο των Θεοφανίων. Όλοι όσοι δέχονται τον αγιασμό προσφέρουν τον οβολό τους, συνήθως κέρματα, τα οποία συγκεντρώνει ο βοηθός του ιερέα.

Η Παραμονή των Θεοφανίων έχει καθιερωθεί από την Εκκλησία ως ημέρα αυστηράς νηστείας.

Τα έθιμα της παραμονής των Θεοφανίων

Παράλληλα με τον αγιασμό, τα παιδιά γυρίζουν στα σπίτια άδοντας τα κάλαντα των Φώτων («Ήρθανε τα Φώτα...») και ανταμοίβονται για τον κόπο τους, είτε σε είδος, είτε σε «ρευστό», από τον νοικοκύρη ή την κυρά του σπιτιού.

Advertisement

Από σήμερα, ο κόσμος ησυχάζει από τους φόβους του για τα ξωτικά του Δωδεκαημέρου. Οι καλικάντζαροι φεύγουν, από την πρώτη εμφάνιση του παπά και της αγιαστούρας. Σε μερικούς τόπους (π.χ. στην Καππαδοκία παλαιότερα) έκαιγαν το ομοίωμα του κακού πνεύματος, τον Σιφώτη.

Στη Νέα Καρβάλη, ανατολικά της Καβάλας, κάθε χρόνο την παραμονή των Θεοφανίων αναβιώνουν τα «Σάγια», ένα έθιμο που τηρούνταν σε όλη την Καππαδοκία. Το έθιμο αποτελεί μία τελετουργική πράξη, με χορό και τραγούδι γύρω από αναμμένες πυρές.

Το «κάψιμο του καλικάντζαρου» αναβιώνει κάθε χρόνο από το 1933 στον Άνω Άγιο Ιωάννη Πιερίας, στο χώρο μπροστά από την εκκλησία του χωριού, την παραμονή των Θεοφανίων. Την εκδήλωση αναβίωσης του εθίμου συνδιοργανώνουν: ο ποντιακός πολιτιστικός σύλλογος Άνω Αγίου Ιωάννη «Άργος» και ο Δήμος Κατερίνης. Πρόκειται για έθιμο που συμβολίζει τον εξορκισμό των κακών πνευμάτων και έχει τις ρίζες του στο Άργος του Πόντου.

Στη Λεβαία Αμυνταίου, κάθε χρόνο τέτοια μέρα αναβιώνει το ποντιακό έθιμο με την ονομασία «Μνημοκέρε» για να τιμηθεί η μνήμη όσων έχουν φύγει από τη ζωή. Μετά το μεσημεριανό γεύμα, οι ομοτράπεζοι ανάβουν από ένα κερί στους τεθνεώτες της οικογένειας και κατά το άναμμα του κάθε κεριού μνημονεύουν το όνομα αυτού στον οποίο είναι αφιερωμένο. Παραμένουν στο τραπέζι μέχρι να καεί και το τελευταίο κερί.

Όπως τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά, έτσι και τα Φώτα συνηθίζεται η παρασκευή ειδικών ψωμιών, όπως είναι η λεγόμενη «φωτίτσα» στην Κεφαλονιά, στολισμένη με σταυρό και με σχέδια που θυμίζουν αγιασμό (κουβαδάκι κ.λπ.). Ειδικά ψωμιά, επίσης, παρασκευάζονται και για τα ζώα του σπιτιού. Στη Νάξο, π.χ., κάνουν το λεγόμενο «βουδόψωμο», που το δίνουν στα βόδια και το τρώγουν. Σε πολλά εξάλλου μέρη υπάρχει η δοξασία ότι το βράδυ της παραμονής των Φώτων τα ζώα μιλούν, γι’ αυτό οι γεωργοί φροντίζουν να τα περιποιηθούν όσο μπορούν καλύτερα, για να είναι ευχαριστημένα και να μην παραπονεθούν στο Θεό για κακοπέραση.

Από την παραπάνω δοξασία φαίνεται να ξεκινά κι ένα άλλο έθιμο, που απαντάται κυρίως στα νησιά (Κρήτη, Κύθηρα κ.α.). Οι γεωργοί το βράδυ της παραμονής των Θεοφανίων βράζουν μίγμα από όσπρια και δημητριακά και τα προσφέρουν στα ζώα. Το ονομάζουν παλικάρια, φωτοπάπουδα, φωτοκόλλυβα κ.α. και το ρίχνουν και στις στέγες των σπιτιών ή στα σπαρμένα χωράφια, για να χορτάσουν και τα πετεινά του ουρανού, λέγοντας:

Φάτε, πουλιά, χορτάσετε
και το ζευγά σχωρνάτε...

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/1039