Ο ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι ανακοίνωσε σήμερα μέσω του X ότι ματαιώνει την επίσκεψη, που επρόκειτο να πραγματοποιήσει στις 21 και 22 Ιουνίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, καταγγέλλοντας τις «σοβαρές και προσβλητικές δηλώσεις» του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εναντίον της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι.
Tην Πέμπτη, σε τηλεφωνική συνέντευξη που έδωσε στον ιταλικό τηλεοπτικό σταθμό La7, ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίσθηκε ότι η Μελόνι τον «ικέτευσε» να βγάλει φωτογραφία μαζί του στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της Ομάδας των Επτά (G7) στη Γαλλία.
Στην αρχή της συνέντευξης, ο Τραμπ στρέφει αμέσως τη συζήτηση στην Μελόνι, ρωτώντας «πώς είναι η πρωθυπουργός σας; Τι είπε όταν με συνάντησε;». «Είναι πιθανόν χαρούμενη που της μίλησα», προσθέτει. «Δεν χρειαζόταν να της μιλήσω. Δεν ξέρω τι να πω. Με ικέτευε να βγάλω φωτογραφία μαζί της. Ήθελε τόσο πολύ μια φωτογραφία μαζί μου. Δεν θα την είχα βγάλει, αλλά την λυπήθηκα».
Ως απάντηση στη δημοσιοποίηση αυτή, η Τζόρτζια Μελόνι ανήρτησε σήμερα στο X βίντεο στο οποίο δηλώνει «έκπληκτη» γι’ αυτή την «καθαρή επινόηση» από τον Ντόναλντ Τραμπ. Κατηγόρησε επίσης τον αμερικανό πρόεδρο ότι ενεργεί με πολύ μεγαλύτερο σεβασμό προς τους εχθρούς της Δύσης απ’ ό,τι προς παλιούς, παραδοσιακούς συμμάχους.
«Οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ είναι καθαρή επινόηση. Είμαι ειλικρινά κατάπληκτη. Δεν ξέρω γιατί ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών συμπεριφέρεται έτσι προς συμμάχους του: επιπλέον, δεν είναι η πρώτη φορά», απάντησε η Μελόνι.
«Μπορώ μόνο να πω ότι είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι δεν δείχνει την ίδια αποφασιστικότητα με τους εχθρούς της Δύσης και των Ηνωμένων Πολιτειών, τους ηγέτες των οποίων αντιμετωπίζει αντιθέτως με πολύ μεγαλύτερη επιείκια», δήλωσε προσθέτοντας: «Υπάρχει ένα πράγμα που θα πρέπει να θυμάται: ούτε εγώ ούτε η Ιταλία ικετεύουμε ποτέ».
Μέχρι τον πόλεμο στο Ιράν, η Μελόνι και ο Τραμπ ήταν καλοί φίλοι και η ιταλίδα πρωθυπουργός ήταν η μοναδική ευρωπαία ηγέτης που είχε προσκληθεί πέρυσι στην ορκωμοσία του. Ωστόσο η ιταλική κυβέρνηση αρνήθηκε να δώσει στις ΗΠΑ την άδεια να χρησιμοποιήσουν στη διάρκεια του πολέμου μια αεροπορική βάση στη Σικελία για να πραγματοποιούν επιδρομές. Ο Τραμπ κατηγόρησε την Ιταλία ότι δεν βοηθάει και είπε ότι η Μελόνι άλλαξε.
Η πρωθυπουργός είχε προκαλέσει επίσης την οργή του προέδρου υπερασπιζόμενη τον πάπα Λέοντα ΙΔ’ αφού ο Τραμπ δήλωσε ότι ο ποντίφικας είναι «μαλακός απέναντι στο έγκλημα» και «καταστροφικός για την εξωτερική πολιτική», έπειτα από επικρίσεις του πάπα εναντίον του πολέμου.
https://thepressproject.gr/o-italos-ypex-mataiose-tin-episkepsi-tou-stis-ipa-epeita-apo-diloseis-tou-trab-gia-tin-prothypourgo-meloni/
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς κάλεσε το Τελ Αβίβ να σεβαστεί την ειρηνευτική διαδικασία κάτι που, όπως είπε, είναι και προς όφελός του. Παράλληλα, είπε πως οι ισραηλινές επιθέσεις στη Βηρυτό που στοιχίζουν ζωές αμάχων «δεν είναι αποδεκτές».
Σε συνέντευξή του στους New York Times, ο Βανς περιέγραψε την αντίδραση του Ισραήλ ως «περίεργο πανικό» που διατρέχει σχεδόν όλο το πολιτικό φάσμα. Όπως είπε, πολλοί στο Ισραήλ υποθέτουν ότι οτιδήποτε είναι καλό για το Ιράν θα συμβεί, χωρίς όμως οι Ιρανοί να αλλάξουν συμπεριφορά.
Ο Βανς προσέθεσε ότι οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις κατά του Ιράν μόνο εφόσον αυτό σταματήσει να χρηματοδοτεί τη Χεζμπολάχ.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ κατηγόρησε το Ισραήλ για έλλειψη εμπιστοσύνης στον ισχυρότερο σύμμαχό του, λέγοντας ότι βρίσκει «περίεργη» την αναστάτωση που έχει προκληθεί. «Πιστεύω ότι αυτή η αναστάτωση προέρχεται από μια κατάσταση δυσπιστίας – και νομίζω ότι η Αμερική έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη αυτής της περιοχής του κόσμου», είπε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε ότι η ιδέα πως οι ΗΠΑ έκαναν μια «απαίσια συμφωνία» δεν βρίσκει έρεισμα στα γεγονότα και δεν βγάζει νόημα αν σκεφτεί κανείς τη μακρά ιστορία της σχέσης των δύο χωρών.
Απευθυνόμενος στους ακροδεξιούς υπουργούς Μπεν Γκβιρ και Σμότριτς, που έχουν επικρίνει τη συμφωνία, ο Βανς είπε: «Ποια είναι η ακριβής πρότασή σας; Είστε μια χώρα 9 εκατομμυρίων ανθρώπων. Δεν μπορείτε απλώς να σκοτώνετε για να λύνετε κάθε πρόβλημα εθνικής ασφάλειας που έχετε».
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, από την πλευρά του, τόνισε τη σημασία διατήρησης των στενών σχέσεων με την Ουάσινγκτον, υπενθυμίζοντας ότι οι ΗΠΑ στάθηκαν στο πλευρό του Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου. Όπως είπε, η μάχη δεν τελείωσε και απαιτούνται οξυδέρκεια και αποφασιστική υπεράσπιση των συμφερόντων του Ισραήλ, παράλληλα με τη διατήρηση της «ζωτικής σημασίας σχέσης» με τους Αμερικανούς.
Νέα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η UNICEF για τα παιδιά-θύματα του πολέμου στη Μέση Ανατολή προκαλούν βαθιά ανησυχία. Ο πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα έχει αφήσει δεκάδες χιλιάδες παιδιά από την Παλαιστίνη χωρίς τους γονείς τους, επιβαρύνοντας το ήδη βαρύ τίμημα της σύγκρουσης, όπως δήλωσε ο Σαλίμ Οβάις, στέλεχος Επικοινωνίας της UNICEF, στο RTE.
Σύμφωνα με τον οργανισμό, από τις αρχές του 2026, σχεδόν 59.000 παιδιά έχουν χάσει τουλάχιστον τον έναν γονέα τους, ενώ περίπου 2.700 έχουν χάσει και τη μητέρα και τον πατέρα τους. Η απώλεια αυτή αποτελεί μία από τις πιο μακροχρόνιες συνέπειες του πολέμου, στερώντας από τα παιδιά – πολλά από τα οποία είναι ήδη τραυματισμένα ή ζουν υπό άθλιες συνθήκες – τη στοργή και τη φροντίδα που παρέχουν οι γονείς.
Περισσότεροι από 73.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στη Γάζα από την έναρξη του πολέμου στις 7 Οκτωβρίου 2023, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας. Τα στοιχεία αυτά, αν και προέρχονται από την κυβέρνηση που διοικείται από τη Χαμάς, θεωρούνται γενικά αξιόπιστα από τη διεθνή κοινότητα, καθώς τηρούνται και δημοσιεύονται από επαγγελματίες του ιατρικού κλάδου.
«Η τραγωδία δεν περιορίζεται μόνο στη σωματική βλάβη, αλλά εκτείνεται στον ίδιο τον ιστό της οικογενειακής και κοινωνικής δομής», επισημαίνει η Δρ. Όλα Αουάντ, πρόεδρος του Κεντρικού Παλαιστινιακού Γραφείου Στατιστικής.
Στη Γάζα, η έννοια της μεγάλης οικογένειας είναι βαθιά ριζωμένη. Μέσα στην καταστροφή, θείοι, παππούδες και άλλοι συγγενείς προσπαθούν να προσφέρουν στα ορφανά παιδιά μια ψευδαίσθηση κανονικότητας. Ο 64χρονος Μαχμούντ Νοφάλ, που φροντίζει δύο εγγόνια του, ηλικίας 3 και 5 ετών, λέει: «Είναι δύσκολο να αντικαταστήσεις την αγάπη και τη στοργή του πατέρα και της μάνας. Είναι δύσκολο να τα αποζημιώσεις για τόσα πολλά πράγματα».
Χωρίς τις οικογένειές τους, τα σπίτια τους ή τις συνήθειές τους, πολλά παιδιά προσπαθούν να κρατηθούν από ό,τι μπορούν από τη ζωή τους πριν τον πόλεμο. Κάποια έχουν επιστρέψει στο σχολείο, βοηθούν στις δουλειές του σπιτιού ή κάνουν ποδήλατο με φίλους.
Η 10χρονη Ραζάν Σανάν έχασε πέντε μέλη της οικογένειάς της σε αεροπορική επιδρομή. Ήταν η μόνη που επέζησε. Τώρα, με έντονο μετατραυματικό στρες, κρατιέται από τις οικογενειακές φωτογραφίες που ανασύρθηκαν από τα ερείπια.
Ο Σαλάχ Αλ-Καφαράνα, που μεγαλώνει πέντε ανίψια στην πόλη της Γάζας, εξομολογείται: «Όση στοργή, ρούχα, εκδρομές, φαγητό και ποτό κι αν τους προσφέρω, δεν μπορεί ποτέ να αντικαταστήσει ούτε το ένα τοις εκατό της οικογένειάς τους».
Τη φετινή δυσκολία των Ελλήνων να κάνουν καλοκαιρινές διακοπές καταγράφει δημοσκόπηση της Alco, που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Alpha.
Στην ερώτηση αν η οικονομική τους κατάσταση είναι καλύτερη, ίδια ή χειρότερη από πέρυσι, το 47% απαντά «χειρότερη», το 45% «ίδια» και μόλις το 7% δηλώνει «καλύτερη».
Σύμφωνα με την έρευνα, το 44% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι θα πάει φέτος καλοκαιρινές διακοπές, ποσοστό μειωμένο σε σχέση με πέρυσι, όταν ήταν 49%.
Οι κύριοι λόγοι που αποτρέπουν τους πολίτες από το να προγραμματίσουν διακοπές είναι:
Από όσους δηλώνουν ότι θα πάνε διακοπές, το 46% θα επιλέξει δικό του ή συγγενικό σπίτι, το 37% ξενοδοχείο, το 12% Airbnb και το 5% κάμπινγκ.
Όπως αναφέρεται στην έρευνα, μόνο στον Δήμο Αθηναίων καταγράφονται περίπου 16.000 διαθέσιμα διαμερίσματα σε πλατφόρμες τύπου Airbnb. Η πλειοψηφία δεν ανήκει σε έναν ιδιώτη που νοικιάζει «το εξοχικό του», αλλά σε νομικά πρόσωπα ή σε ιδιοκτήτες με πολλαπλές καταχωρήσεις. Μία μόνο εταιρία φέρεται να διαχειρίζεται σχεδόν 600 ακίνητα στον ίδιο δήμο.
Με βάση τα στοιχεία από την Τράπεζα του Ισραήλ για το 2022, «ο όγκος επενδύσεων σε ακίνητα από Ισραηλινούς στο εξωτερικό υπολογίζεται περίπου σε 7 δισ. ευρώ και εκτιμάται ότι περίπου το 10% αυτών ήταν άμεσες επενδύσεις στην Ελλάδα, σε κατοικίες, ξενοδοχεία και θέρετρα, οικόπεδα προς ανάπτυξη, εμπορικά ακίνητα.»
Σύμφωνα με άρθρο της Καθημερινής του Αυγούστου του 2025, σχεδόν κάθε βδομάδα μία νέα εταιρεία διαχείρισης ακινήτων, που συνδέεται με συμφέροντα ισραηλινών φυσικών προσώπων ή επιχειρήσεων, εμφανίζεται στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο, το γνωστό ΓΕΜΗ.
Σε αξία, η συνολική σχετική επενδυτική δραστηριότητα των Ισραηλινών στην Ελλάδα, σε όλα τα είδη ακινήτων, εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 500 εκατ. ετησίως και αναμένεται ότι θα προσεγγίσει το ένα δισεκατομμύριο συντόμως. Και άλλοι δήμοι στην Αθηναϊκή Ριβιέρα αλλά και στα βόρεια προάστια και στο κέντρο της πρωτεύουσας καταγράφουν παρόμοια δραστηριότητα, περιγράφει η έρευνα.
Την ίδια ώρα, αυξάνεται με ζωηρότατους ρυθμούς ο αριθμός των αιτήσεων για χορήγηση «χρυσής βίζας» σε φυσικά πρόσωπα από το Ισραήλ που αποκτούν ακίνητα σύμφωνα με τις πρόνοιες του σχετικού νόμου.
Η αθόρυβη αρχικά ισραηλινή διείσδυση είχε κίνητρο όχι μόνο τις εξευτελιστικές πια τιμές των ακινήτων, αλλά και την απόκτηση της Golden Visa, η οποία θεσπίστηκε το 2013 και επιτρέπει σε πολίτες τρίτων χωρών να αποκτήσουν άδεια διαμονής πενταετούς διάρκειας μέσω επένδυσης σε ακίνητη περιουσία ή κεφάλαια.
Σύμφωνα με την έρευνα, μετά το τέλος της πορτογαλικής Golden Visa, η Ελλάδα ήρθε στο προσκήνιο με το δικό της πρόγραμμα. Με επιλογές σε ακίνητα που ξεκινούν από τις 250.000 ευρώ, η ελληνική Golden Visa είχε υψηλή απήχηση το 2023, αλλά ακόμη και μέσα στο 2024, παρά το γεγονός ότι οι όροι του προγράμματος άλλαξαν προκειμένου οι υποψήφιοι επενδυτές να στραφούν σε περιοχές που μπορεί να είναι εκτός από τις συνήθεις, ιδιαίτερα δημοφιλείς στη χώρα (σ.σ.: όπως το κέντρο της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης κ.ά.).
Τους πρώτους επτά μήνες του 2023, περίπου το 70% των αιτήσεων Χρυσής Βίζας της πόλης μέσω αγορών ακινήτων υποβλήθηκαν από Ισραηλινούς.
Τον Ιούλιο του 2025, οι Ισραηλινοί ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη επενδυτική δύναμη σε όλη τη χώρα για την Greece Golden Visa, σημειώνοντας αύξηση 42% σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα.
Συνολικά 8.879 νέες άδειες παραμονής εγκρίθηκαν το 2025, αύξηση 95% από τις 4.535 που εγκρίθηκαν το 2024.
Οι εγκρίσεις για Ισραηλινούς επενδυτές αυξήθηκαν κατά 91,5% σε 636 το 2025.
Οι ισραηλινές επενδύσεις σε ελληνικά ακίνητα, οι οποίες κατέχουν την πρώτη θέση μεταξύ των ξένων επενδύσεων real estate, ανέρχονται σε πάνω από 700 εκατομμύρια και η εκτίμηση ήταν πως μέχρι το τέλος του 2025 θα ξεπερνούσαν το 1 δισεκατομμύριο.
Η έρευνα περιγράφει αναλυτικά τους ισραηλινούς ομίλους που επενδύουν σε ελληνικά ακίνητα, αλλά και τις περιοχές που βιώνουν περισσότερο αυτή την επέλαση. Οι τρεις ισραηλινοί όμιλοι με το μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά ακινήτων στην Ελλάδα είναι η Επενδυτική Zoia, η αλυσίδα Brown Hotels και η Diamona Greece. Εταιρίες με μικρότερες επενδύσεις είναι η Isrotel, η Finders, η Fattal, η Beta Estate, η PAME Hotels, η Ficus Investments, η Gnosis Investments, η Casa Alta και άλλες.
Το επενδυτικό fund της Zoia είναι ένα από τα μεγαλύτερα που έχουν τοποθετηθεί στην ελληνική αγορά τα τελευταία χρόνια, καθώς διαχειρίζεται περίπου 20.000 ακίνητα αξίας άνω των 2,2 δισεκατομμυρίων ευρώ διεθνώς. Ειδικά για την ελληνική πρωτεύουσα, η Zoia, σταδιακά από το 2017 μέχρι σήμερα έχει χτίσει ένα χαρτοφυλάκιο αξίας 200 εκατ. ευρώ κυρίως για οικιστικά ακίνητα. Περιλαμβάνει περισσότερα από 40 οικιστικά κτίρια στην Αθήνα (περίπου 1000 διαμερίσματα), με το μεγαλύτερο μέρος αυτών να διατίθεται μέσω της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Πολλά από τα ολόκληρα κτίρια που έχει στην κατοχή της βρίσκονται στα Εξάρχεια, όπως αυτό στην οδό Γενναδίου 2. Διαθέτει επίσης ακίνητα στη Νεάπολη, στο Σύνταγμα, στο Κολωνάκι, στο Κουκάκι, στο Γκάζι, στον Κεραμεικό, στο Μοναστηράκι, στου Ζωγράφου, στην Καλλιθέα, στο Παγκράτι, στην Άνω Κυψέλη, στο Χαλάνδρι, στον Πειραιά και στην Καστέλλα.
Η αλυσίδα Brown Hotels κατέχει ή μισθώνει πάνω από 13 ακίνητα και ξενοδοχεία στην Αθήνα (Ερμού, Ομόνοια και γύρω περιοχές, Εξάρχεια, Λιοσίων, Μοναστηράκι, Λεωφόρος Αθηνών), καθώς και στη Χαλκίδα, στην Ερέτρια, στην Κόρινθο, στο Λουτράκι, στην Κέρκυρα και στα Χανιά. Αναζητά νέες ευκαιρίες μέσα από αλλαγές στην αξιοποίηση των ακινήτων της. Για παράδειγμα, το κτίριο επί της Πειραιώς 44 αντί για ξενοδοχείο θα γίνει εξυπηρετούμενα διαμερίσματα. Επίσης, έχει προχωρήσει σε επένδυση franchise με τον όμιλο Hilton για δύο ξενοδοχεία στους Αγίους Θεοδώρους Κορινθίας και στα Χανιά. Έχει αγοράσει εμβληματικά κτίρια στη Θεσσαλονίκη, όπως την πρώην καπναποθήκη Σακκά-Μιχαηλίδη, που μετατρέπεται σε boutique μονάδα 4 αστέρων, και το παλιό ξενοδοχείο «Βιέννη». Στην Ομόνοια μισθώνει το ξενοδοχείο Brown Acropol της Astrea International Properties. Μεταξύ των επενδυτών των Brown Hotels είναι και η Aroundtown, από τους μεγάλους εισηγμένους ομίλους στο ευρωπαϊκό real estate με Ισραηλινούς επενδυτές με έδρα στη Γερμανία.
Τα ακίνητα αυτά συγκεντρώνονται σε:
Ομόνοια
Μεταξουργείο
Ψυρρή
Κέντρο Αθήνας
Άξονα Πειραιώς
Δηλαδή σε περιοχές που: έχουν υποστεί έντονη τουριστική ανάπτυξη
βρίσκονται σε διαδικασία real estate αναδιάρθρωσης.
Η DiamonaGreece, η οποία έχει στην κατοχή της δεκάδες ακίνητα στο Κουκάκι, στο Μεταξουργείο, στην Κυψέλη, στα Εξάρχεια και στα Πετράλωνα, ανήκει κατά 87,5% στην ισραηλινή εταιρεία BLOOM -TREE LTD και κατά 12,5% στην κυπριακή DIAMONA HOLDING LTD. Σύμφωνα με το ισραηλινό μητρώο επιχειρήσεων, η BLOOM -TREE ανήκει κατά 50% στον Eyal Elkon και κατά 50% στον Arie Yehuda Elkon.
Περισσότερα στοιχεία στην έρευνα του JNFP.
Ισραηλινοί εξαγωγείς προς την Ευρώπη αποκρύπτουν συστηματικά την προέλευση αγροτικών προϊόντων που καλλιεργούνται στην κατεχόμενη Παλαιστίνη, προκειμένου να εξασφαλίσουν παράνομα φορολογικά οφέλη που ενισχύουν την οικονομία των εποικισμών, σύμφωνα με έρευνα οργανισμού ανθρωπίνων δικαιωμάτων που αποκαλύπτει ο Guardian.
Ο νομικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός Global Echo ανέλυσε περισσότερα από 30.000 έγγραφα εξαγωγών για χιλιάδες ισραηλινές αποστολές προς το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ σε διάστημα οκτώ ετών.
Ένα στα έξι φορτία που εξετάστηκαν περιείχε αγροτικά προϊόντα που προέρχονταν από παράνομους εποικισμούς στην κατεχόμενη Παλαιστίνη και στα Υψίπεδα του Γκολάν στη Συρία, εκ των οποίων τουλάχιστον το 42% είχε λανθασμένη σήμανση ως «παραγόμενο στο Ισραήλ».
«Αυτό δεν είναι μια εξαίρεση και δεν είναι τυχαίο», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια του Global Echo, Έμιλι Σάφερ Όμερ-Μαν. «Πρόκειται για ένα σύστημα που το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ έχουν διαιωνίσει και αποδεχθεί».
Η ομάδα ζητά από τη βρετανική κυβέρνηση να επανεξετάσει τους ελέγχους στις ισραηλινές εισαγωγές και έχει προειδοποιήσει ότι θα κινηθεί νομικά εάν η φορολογική αρχή HMRC δεν αντιμετωπίσει τα ζητήματα επαλήθευσης.
Η Ευρώπη αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά του Ισραήλ και η ΕΕ τον βασικότερο εμπορικό του εταίρο, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 30% των εξαγωγών του.
Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που υπογράφηκε το 1995 μείωσε τους δασμούς στα ισραηλινά προϊόντα, όμως τα προϊόντα από τους εποικισμούς δεν δικαιούνται προνομιακή μεταχείριση, καθώς η στρατιωτική κατοχή παλαιστινιακών και συριακών εδαφών θεωρείται παράνομη βάσει του διεθνούς δικαίου.
Ωστόσο, η έρευνα του Global Echo δείχνει ότι τα λανθασμένα επισημασμένα προϊόντα εποικισμών αποτελούν «σημαντικό και επαναλαμβανόμενο τμήμα» του αγροτικού εμπορίου από το Ισραήλ προς την Ευρώπη τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με έκθεση 400 σελίδων.
Εκτός από την ανάλυση εγγράφων εξαγωγών, η έρευνα εξέτασε δημόσια δεδομένα και πραγματοποίησε συνεντεύξεις με Παλαιστίνιους και ανώτατα στελέχη της ισραηλινής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριοδοτών.
Η απόκρυψη της προέλευσης προϊόντων από εποικισμούς επιτρέπει στους εισαγωγείς να δηλώνουν χαμηλότερους δασμούς. Αυτό καθιστά τα φρούτα και τα λαχανικά από κατεχόμενη γη πιο ανταγωνιστικά στα ευρωπαϊκά καταστήματα, ενώ μειώνει τα φορολογικά έσοδα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Σύμφωνα με το Global Echo, το συνολικό αποτέλεσμα της λανθασμένης σήμανσης είναι ότι Ευρωπαίοι καταναλωτές και κυβερνήσεις ουσιαστικά επιδοτούν, χωρίς να το γνωρίζουν, την οικονομία των εποικισμών.
«Το ευρωπαϊκό εμπόριο συνεχίζει να συμβάλλει ουσιαστικά σε ένα παράνομο εδαφικό καθεστώς, σε ευθεία αντίθεση με το δίκαιο της ΕΕ», αναφέρει η οργάνωση. Οι εξαγωγές εποικισμών «δεν είναι αποτέλεσμα μεμονωμένων λαθών, αλλά συστημικής αποτυχίας σχεδιασμού, επιβολής και λογοδοσίας».
Σύμφωνα με την έρευνα, Ισραηλινοί εξαγωγείς χρησιμοποιούν νομικά κενά ή απάτη για να διοχετεύουν προϊόντα στην Ευρώπη με την ένδειξη «καλλιεργημένα στο Ισραήλ», μέσω τριών βασικών μεθόδων.
Κάποιοι παραγωγοί δηλώνουν ακριβή διεύθυνση εποικισμού, αλλά χαρακτηρίζουν τα προϊόντα ως ισραηλινά — πρακτική που το Global Echo αποκαλεί «απόκρυψη στο φως της ημέρας».
Η πρακτική αυτή επιτρέπεται από τεχνική συμφωνία ΕΕ–Ισραήλ του 2005 και ενθαρρύνεται από οδηγίες της ισραηλινής φορολογικής αρχής, παρότι αναγνωρίζεται ότι τα προϊόντα εποικισμών δεν δικαιούνται προνομιακούς δασμούς. Αυτό μεταφέρει το βάρος ελέγχου στις τελωνειακές αρχές της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Οι άλλες δύο μέθοδοι που αναφέρονται στην έκθεση περιλαμβάνουν απάτη: ψευδείς διευθύνσεις που παρουσιάζουν τα προϊόντα ως προερχόμενα εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων του Ισραήλ ή «ανάμειξη» προϊόντων εποικισμών με ισραηλινά σε εγκαταστάσεις συσκευασίας ή ψύξης και στη συνέχεια σήμανση ως «καλλιεργημένα στο Ισραήλ».
Οι τελωνειακές αρχές της Ευρώπης, σύμφωνα με την έκθεση, αποδέχονται επίσης πιστοποιητικά βιολογικής καλλιέργειας και φυτοϋγειονομικά έγγραφα που εκδίδονται από ισραηλινές αρχές, παρότι μόνο παλαιστινιακές ή συριακές αρχές έχουν δικαιοδοσία για προϊόντα από κατεχόμενα εδάφη.
Οι αποστολές που εξετάστηκαν αντιπροσωπεύουν μικρό μέρος του συνολικού εμπορίου, αλλά περιλάμβαναν προϊόντα αξίας 13 εκατ. ευρώ (11,2 εκατ. λίρες) από καλλιέργειες σε γη που, σύμφωνα με την έκθεση, έχει αφαιρεθεί από Παλαιστίνιους.
Ο Αμέρ Αμπού Χαντέρ, 35 ετών, δεν έχει πατήσει ποτέ σε τρία αγροτεμάχια της οικογένειάς του κοντά στο χωριό Έιν αλ-Μπέιντα στην κοιλάδα του Ιορδάνη. Λίγο μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967, Ισραηλινοί έποικοι τα περικύκλωσαν εντάσσοντάς τα στον νέο οικισμό Μεχόλα.
«Έχουμε όλα τα έγγραφα που αποδεικνύουν ότι μας ανήκουν», είπε, προσθέτοντας ότι και άλλες οικογένειες έχουν χάσει γη από εποίκους που ισχυρίζονται ψευδώς ότι ανήκει σε απόντες ιδιοκτήτες. «Πολλοί ιδιοκτήτες είναι ακόμη ζωντανοί και ζουν στην περιοχή, όμως η γη τους έχει αφαιρεθεί».
Ένα από τα αγροτεμάχια της οικογένειας έχει πλέον ενταχθεί σε αγροτική εκμετάλλευση μεγάλου ισραηλινού εισαγωγέα που προμηθεύει τη βρετανική αγορά, σύμφωνα με το Global Echo και έγγραφα του ίδιου του υπουργείου Γεωργίας του Ισραήλ.
Η Ευρώπη εδώ και δεκαετίες θεωρεί τους ισραηλινούς εποικισμούς παράνομους, θέση που ενισχύθηκε με τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου το 2024, η οποία ζητά τον τερματισμό της κατοχής «το συντομότερο δυνατό».
Ωστόσο, η ΕΕ δεν έχει χρησιμοποιήσει την οικονομική της ισχύ για να επιβάλει ουσιαστικές συνέπειες, σύμφωνα με τον νομικό Μάικλ Λινκ, που έγραψε εισαγωγή στην έκθεση.
Ακόμη και όταν εφαρμόζονται οι κανόνες, οι ισραηλινές κρατικές επιδοτήσεις περιορίζουν τον αντίκτυπο. Όταν οι εξαγωγείς χάνουν προνομιακούς δασμούς, συχνά αποζημιώνονται από ένα μη διαφανές κρατικό ταμείο.
Η ΕΕ συζητά την επιβολή δασμών στα προϊόντα από κατεχόμενα εδάφη, αλλά δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το μέγεθος του εμπορίου.
Καμία πλευρά δεν δημοσιεύει επίσημα στοιχεία για τις εξαγωγές από παράνομους εποικισμούς. Το μόνο διαθέσιμο στοιχείο είναι μια παλαιά εκτίμηση του Ισραήλ προς την Παγκόσμια Τράπεζα ότι το 2,23% των εξαγωγών προς την Ευρώπη προέρχεται από εποικισμούς.
Έκτοτε, ο πληθυσμός των εποίκων στη Δυτική Όχθη έχει αυξηθεί πάνω από 50%, ενώ Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ανοιχτά ότι οι αγροτικές δραστηριότητες συμβάλλουν στην εδραίωση του ελέγχου στα κατεχόμενα εδάφη.
«Σβήνουμε την Πράσινη Γραμμή μέσω της γεωργίας στη Ιουδαία και Σαμάρεια», έγραψε το 2024 στο X ο υπουργός Οικονομικών του Ισραήλ, Μπεζαλέλ Σμοτριτς.
Οι εποικισμοί στηρίζονται σε κρατικές επιδοτήσεις για νερό, μεταφορές και υποδομές, ενώ οι Παλαιστίνιοι αγρότες αντιμετωπίζουν περιορισμούς, αποκλεισμούς και επιθέσεις, που έχουν ενταθεί μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023.
«Πουλάμε τα προϊόντα μας στη Ναμπλούς, την Καμπατίγια και τη Τζενίν, αλλά είναι δύσκολο να φτάσουμε στις αγορές λόγω των συχνών κλεισιμάτων των σημείων ελέγχου», είπε ο Μοχάμεντ Φάιζ Νταράκ.
«Η πηγή νερού κοντά στη γη μας έχει αφαιρεθεί. Οι έποικοι την έχουν μετατρέψει σε χώρο αναψυχής με κούνιες και εγκαταστάσεις για τουρισμό και διασκέδαση», πρόσθεσε.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έβαλαν τις υπογραφές τους σε ένα «μνημόνιο κατανόησης» για τον τερματισμό του πολέμου που μαίνεται εδώ και σχεδόν τέσσερις μήνες, ανακοίνωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι. Η επίσημη τελετή θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, ενώ η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ θα αυξάνεται σταδιακά.
Σύμφωνα με πηγή της αμερικανικής κυβέρνησης, το μνημόνιο υπογράφηκε από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.
«Θα δείτε σημαντική αύξηση της κίνησης στα Στενά του Ορμούζ – στην πραγματικότητα έχει ήδη ξεκινήσει – και θα συνεχίσει να αυξάνεται σταδιακά», δήλωσε στο Reuters ο αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Πιθανότατα δεν θα επιστρέψουμε σε φυσιολογικές συνθήκες μέσα σε δύο εβδομάδες, αλλά θα δούμε σημαντική αύξηση της κίνησης στα Στενά», πρόσθεσε.
Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας αναμένεται να ανακοινωθούν εντός 24 έως 48 ωρών, ενώ μέσα στην εβδομάδα θα ξεκινήσουν και τεχνικές συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών.
Από το Εβιάν-Λε-Μπαιν της Γαλλίας, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι «η συμφωνία έχει υπογραφεί πλήρως και το Στενό του Ορμούζ έχει ήδη ανοίξει εν μέρει». Η θαλάσσια οδός θα είναι «εντελώς ανοιχτή» μέχρι την Παρασκευή, πρόσθεσε.
«Τα πήγαμε πολύ καλά με το Ιράν» στον τελευταίο γύρο διαπραγματεύσεων, είπε ο Τραμπ, συμπληρώνοντας: «Ένιωσα άσχημα που έπρεπε να επιστρέψουμε και να επιτεθούμε για δύο νύχτες».
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι θα επιδιώξει την επικύρωση της τελικής συμφωνίας –που θα περιλαμβάνει και το πυρηνικό ζήτημα– από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Αναμένουμε ότι η τελική συμφωνία θα στηριχθεί από ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας 60 ημέρες μετά την υπογραφή της», δήλωσε ο εκπρόσωπος Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, σημειώνοντας ότι η Τεχεράνη «θα αντλήσει διδάγματα από το παρελθόν».
Ο Μπαγκαΐ πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να εγγυηθούν ότι το Ισραήλ θα δεσμευτεί να τερματίσει τον πόλεμο στον Λίβανο. «Οι ΗΠΑ πρέπει να τιμήσουν τις δεσμεύσεις τους. Πρέπει να διασφαλίσουν ότι το σιωνιστικό καθεστώς θα τηρήσει τις δικές του, όσον αφορά τον Λίβανο», είπε, τονίζοντας ότι η Τεχεράνη «δεν έχει εμπιστοσύνη ούτε στο Ισραήλ, ούτε στις ΗΠΑ».
«Δυστυχώς, η βαθύτατη δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ είναι συνέπεια μιας μακράς ιστορίας σφαλμάτων εκ μέρους των Αμερικανών ηγετών», πρόσθεσε, εκτιμώντας ότι η συμφωνία της Παρασκευής δεν αποτελεί παρά «ένα βήμα για τη μείωση των εντάσεων και τον τερματισμό του πολέμου».
Σύμφωνα με τον Μπαγκαΐ, η Ουάσινγκτον έχει δεσμευτεί να αποδεσμεύσει τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια στο εξωτερικό και να δώσει αποζημιώσεις για τις πολεμικές ζημιές. «Η αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων καθώς και οι αποζημιώσεις συνιστούν δύο βασικά σημεία της συμφωνίας», είπε.
Λίγο νωρίτερα, ο Μπαγκαΐ είχε διευκρινίσει ότι το Ιράν δεν θα χρεώνει διόδια αλλά «τέλη ναυτιλιακών υπηρεσιών» στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. «Πάντοτε υποστηρίζαμε ότι δεν επιδιώκουμε την είσπραξη διοδίων διέλευσης, αλλά τελών για ναυτιλιακές υπηρεσίες, για την προστασία του περιβάλλοντος, την ασφάλεια των πλοίων και άλλες απαραίτητες υπηρεσίες», δήλωσε.
Η Ελβετία οδηγείται σε κρίσιμο δημοψήφισμα με αντικείμενο πρόταση για τον καθορισμό ανώτατου ορίου πληθυσμού στα 10 εκατομμύρια κατοίκους, μια πρωτοβουλία που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και έχει αναδείξει το βαθύ πολιτικό ρήγμα γύρω από το ζήτημα της μετανάστευσης.
Η πρόταση, που στηρίζεται από το δεξιό Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα, παρουσιάζεται ως «πρωτοβουλία βιωσιμότητας», με στόχο – όπως υποστηρίζεται – την αποσυμφόρηση της αγοράς κατοικίας, των δημόσιων υπηρεσιών και του περιβάλλοντος. Ωστόσο, οι επικριτές της τη χαρακτηρίζουν ουσιαστικά ως μια αυστηρή αντιμεταναστευτική πολιτική με βαθιές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες.
Η ελβετική κυβέρνηση, μαζί με τα περισσότερα πολιτικά κόμματα, τις επιχειρηματικές ενώσεις και τα συνδικάτα, αντιτίθενται έντονα στην πρωτοβουλία, προειδοποιώντας ότι η εφαρμογή της θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρές ελλείψεις εργατικού δυναμικού, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η υγεία και ο τουρισμός.
Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες ότι μια τέτοια πολιτική θα επιβαρύνει τις σχέσεις της Ελβετίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς ενδέχεται να έρθει σε σύγκρουση με τις υφιστάμενες συμφωνίες για την ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων.
Από την άλλη πλευρά, το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα υποστηρίζει ότι η ανεξέλεγκτη μετανάστευση επιβαρύνει τη στέγαση, τις μεταφορές, τα σχολεία και τις κοινωνικές υπηρεσίες, επιμένοντας ότι η χώρα χρειάζεται σαφή δημογραφικά όρια για να διατηρήσει τη βιωσιμότητά της.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται από τον επιχειρηματικό κόσμο, καθώς μεγάλοι τομείς της ελβετικής οικονομίας – όπως τα ξενοδοχεία, τα νοσοκομεία και οι υπηρεσίες φροντίδας – στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εργαζόμενους από το εξωτερικό.
Παράλληλα, ειδικοί προειδοποιούν ότι τυχόν επιβολή ορίου πληθυσμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε επαναδιαπραγμάτευση διεθνών συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με την ΕΕ, με πιθανές επιπτώσεις στις εμπορικές σχέσεις της χώρας.
Πηγή: BBC
https://thepressproject.gr/elvetia-dimopsifisma-gia-periorismo-tou-plithysmou-sta-10-ekatommyria/
Ο Ιρανός αξιωματούχος σημείωσε ότι η Τεχεράνη παραμένει επιφυλακτική απέναντι στην πορεία των διαπραγματεύσεων, κάνοντας λόγο για αμφιταλαντεύσεις και αντικρουόμενα μηνύματα από την Ουάσιγκτον σχετικά με τη διαδικασία.
Οι διαβουλεύσεις των τελευταίων εβδομάδων έχουν επικεντρωθεί στην αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ των δύο χωρών, στην επαναλειτουργία των θαλάσσιων μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ και στην αναζήτηση κοινής βάσης για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι σημαντικό μέρος του κειμένου της συμφωνίας έχει ήδη οριστικοποιηθεί, κατηγορώντας παράλληλα τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι επιβραδύνουν την πρόοδο των συνομιλιών μέσω μεταβαλλόμενων θέσεων και αντιφατικών δηλώσεων.
https://thepressproject.gr/iran-den-anamenetai-amesa-i-ypografi-mnimoniou-katanoisis-me-tis-ipa/
«Υπάρχει πλήρης συμφωνία μεταξύ του Προέδρου Τραμπ και εμού σε αυτό το θέμα» ανέφερε ο πρωθυπουργός του κράτους- δολοφόνου του Ισραήλ, σχετικά με τις τελευταίες εξελίξεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Την ώρα που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίζεται αισιόδοξος για την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, εξέδωσε από το γραφείο του ότι «όσο είναι πρωθυπουργός του Ισραήλ, το Ιράν δεν θα διαθέτει πυρηνικά όπλα».
Παράλληλα, υποστήριξε ότι «Υπάρχει πλήρης συμφωνία μεταξύ του Προέδρου Τραμπ και εμού σε αυτό το θέμα».
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός σημείωσε επίσης ότι ηγείται του διεθνούς αγώνα κατά των πυρηνικών προγραμμάτων του Ιράν για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, υπογραμμίζοντας πως «Χωρίς αυτόν τον αγώνα, το Ιράν θα είχε αποκτήσει εδώ και καιρό πυρηνικές βόμβες για να καταστρέψει το Ισραήλ».
Κλείνοντας τη δήλωσή του, τόνισε: «Το Ιράν προσπαθεί να καταστρέψει το εβραϊκό κράτος, και έχω αφιερώσει τη ζωή μου στο να τους εμποδίσω να το κάνουν», ενώ επανέλαβε πως «Όσο είμαι πρωθυπουργός του Ισραήλ, αυτό δεν θα συμβεί».
«Ακατάλληλες στρατηγικές και παρορμητικές αποφάσεις θα ανατρέψουν τα πάντα προς το χειρότερο, θα καταστρέψουν τις ενεργειακές υποδομές, θα ανατινάξουν τις αγορές και θα σας βυθίσουν σε ένα τέλμα δίχως τέλος από το οποίο δεν θα μπορείτε να βγείτε για χρόνια», έγραψε ο αξιωματούχος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Θα ανακαλύψετε ένα διαφορετικό Ιράν» συμπλήρωσε.
Λίγο νωρίτερα ο πρόεδρος των ΗΠΑ, με το πρόσχημα τις όξυνσης της πίεσης προς την Τεχεράνη για την υπογραφή συμφωνίας, απείλησε ότι:
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χτυπήσουν το Ιράν (του οποίου ο Ναυτικός Στόλος, η Πολεμική Αεροπορία, τα ραντάρ, τα αντιαεροπορικά συστήματα και κάθε άλλη μορφή άμυνας, μαζί με το μεγαλύτερο μέρος της επιθετικής του ικανότητας, έχουν ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ!) ΠΟΛΥ ΣΚΛΗΡΑ ΑΠΟΨΕ.
Σε κάποιο σημείο στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον, θα καταλάβουμε το νησί Χαργκ και άλλα σημεία πετρελαϊκής υποδομής και θα αναλάβουμε τον πλήρη έλεγχο των αγορών πετρελαίου και φυσικού αερίου τους, όπως ακριβώς κάναμε με τη Βενεζουέλα, κάτι που αποδίδει εξαιρετικά τόσο για τη Βενεζουέλα όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα!»
«Θα τους επιτεθούμε, θα τους επιτεθούμε πολύ σκληρά, θα συνεχίσουμε τους βομβαρδισμούς», είπε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, αναφερόμενος στην κατάρριψη ενός ελικοπτέρου Apache στα Στενά του Ορμούζ από τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι το Ιράν θα δεχθεί πλήγματα σήμερα.
«Θέλουμε μια συμφωνία που να έχει νόημα, θέλουμε μια συμφωνία που να λειτουργεί», πρόσθεσε ο Τραμπ σχετικά με τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, λέγοντας πως η Τεχεράνη «μας κοροϊδεύει».
Ο ένοικος του Λευκού Οίκου σημείωσε παράλληλα ότι η Ισλαμική Δημοκρατία έχει ήδη συμφωνήσει να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αλλά η συμφωνία χρειάζεται ακόμη να υπογραφεί.
8.106 μαθητές διεκδίκησαν φέτος 1.809 θέσεις στα Πρότυπα σχολεία. Πίσω από τους πίνακες επιτυχόντων κρύβονται μήνες φροντιστηρίων, πίεσης και παιδιά 12 ετών που δίνουν τις πρώτες τους... «Πανελλήνιες», καθώς οι γονείς αναζητούν μια διέξοδο από το υποχρηματοδοτούμενο σχολείο της γειτονιάς. Και καθώς αυτό δεν ενισχύεται επαρκώς σε πόρους, προσωπικό και υποδομές από το κράτος, ξεκινά η αναζήτηση μιας «καλύτερης» εκπαιδευτικής διαδρομής. Σε ένα δημόσιο σχολείο που διαρκώς απαξιώνεται από χρόνια υποχρηματοδότησης και υποστελέχωσης, οι οικογένειες δεν επιλέγουν απλώς, αλλά αναζητούν διέξοδο, ενώ η ευθύνη της ποιοτικής εκπαίδευσης μετατοπίζεται από το κράτος στις πλάτες των παιδιών και των γονιών.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι τα εξής: τι είναι αυτό που ωθεί ολοένα και περισσότερες οικογένειες να αναζητούν διέξοδο από το σχολείο της γειτονιάς; Γιατί ένας γονιός επιλέγει να υποβάλει το παιδί του, αλλά και τον εαυτό του, σε αυτή τη στρεσογόνο και κοστοβόρα διαδικασία της προετοιμασίας για την εξεταστική δοκιμασία, στην ηλικία των 12 ετών;
Η επιλογή αυτή, δεν είναι ουδέτερη ούτε πραγματικά ελεύθερη. Διαμορφώνεται από την ολοένα και μεγαλύτερη αποδυνάμωση του σχολείου της γειτονιάς, το οποίο πολλοί γονείς δεν εμπιστεύονται πλέον ως επαρκές πλαίσιο εκπαίδευσης. Γονείς, μαθητές και εκπαιδευτικοί εκφράζουν διάχυτη αίσθηση απογοήτευσης από τη δημόσια εκπαίδευση. Δημόσια σχολεία υποστελεχωμένα, με χαμηλή κρατική χρηματοδότηση, πολυάριθμα τμήματα και ανεπαρκείς ή επικίνδυνες υποδομές, εκπαιδευτικοί όχι μόνο λιγοστοί αλλά και κακοπληρωμένοι, ελάχιστες ή και καθόλου επιπλέον δράσεις (π.χ. όμιλοι και προγράμματα), συνθέτουν τους λόγους για τους οποίους ολοένα και αυξάνεται η ζήτηση για τα Πρότυπα.
Εκεί, υπάρχει αυξημένη θεσμική οικονομική υποστήριξη, περισσότερες εκπαιδευτικές δράσεις και εξειδικευμένα προγράμματα, όπως εκπαιδευτικοί όμιλοι, διαγωνισμοί, ερευνητικές δραστηριότητες και συνεργασίες με φορείς, ενώ η συγκέντρωση μαθητών με υψηλές επιδόσεις αλλά και οι ποιοτικότερες υλικοτεχνικές υποδομές προσελκύουν ευκολότερα εκπαιδευτικούς, οι οποίοι για να διδάξουν στο Πρότυπο χρειάζεται επιπλέον να έχουν αυξημένα ακαδημαϊκά προσόντα, όπως μεταπτυχιακό ή /διδακτορικό και αυξημένη διδακτική εμπειρία .
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), η εικόνα της δημόσιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από χαμηλή χρηματοδότηση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες του Οργανισμού. Σύμφωνα με την έκθεση Education at a Glance 2025, η συνολική επένδυση στην εκπαίδευση από την πρωτοβάθμια έως την τριτοβάθμια εκπαίδευση στα δημόσια σχολεία αντιστοιχεί στο 3,9% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ ανέρχεται στο 4,7%. Παράλληλα, η δημόσια δαπάνη ανά μαθητή φτάνει τα 6.420 δολάρια ετησίως, σχεδόν στο μισό του μέσου όρου του ΟΟΣΑ, που ξεπερνά τα 12.000 δολάρια. Επιπλέον, μόλις το 78,3% της χρηματοδότησης της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης προέρχεται από δημόσιους πόρους, έναντι 90,1% κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της PISA 2022, τα οποία εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στις πιο πρόσφατες αναλύσεις του ΟΟΣΑ για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, το 54,3% των 15χρονων μαθητών φοιτά σε σχολεία όπου οι διευθυντές δηλώνουν ότι η εκπαιδευτική διαδικασία παρεμποδίζεται «σε κάποιον βαθμό» ή «σε μεγάλο βαθμό» από την έλλειψη διδακτικού προσωπικού. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (46,7%) και παρουσιάζει εντυπωσιακή αύξηση σε σχέση με το 2018, όταν ανερχόταν μόλις στο 26%. Παράλληλα, το 26% των μαθητών φοιτά σε σχολεία όπου οι διευθυντές αναφέρουν προβλήματα λόγω ανεπαρκούς ή ελλιπώς καταρτισμένου εκπαιδευτικού προσωπικού, έναντι 13% το 2018.
Τα στοιχεία αυτά της διαχρονικής υστέρησης στη χρηματοδότηση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, εξηγούν τις ελλείψεις προσωπικού, τις περιορισμένες υποδομές και την αυξημένη εξάρτηση των οικογενειών από την εξωσχολική υποστήριξη και τη στροφή τους σε ιδιωτικά ή πρότυπα σχολεία. Η επιλογή τους αποτελεί συχνά μία απέλπιδα προσπάθεια αποφυγής ενός δημόσιου εκπαιδευτικού περιβάλλοντος που οι ίδιοι οι γονείς θεωρούν ανεπαρκές.
Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, η επιτυχία στις εξετάσεις των Προτύπων μετατρέπεται σε στόχο ολόκληρης της οικογένειας. Η εξωσχολική προετοιμασία, τα ιδιαίτερα μαθήματα και η πολύμηνη πίεση στα παιδιά εμφανίζονται όχι ως επιλογή ή πολυτέλεια, αλλά ως αναγκαία προϋπόθεση για την πρόσβαση σε μια ποιοτικότερη «δωρεάν» εκπαίδευση. Μία εκπαίδευση όμως,για την οποία, αν θες να έχεις «εισιτήριο», θα χρειαστεί να πληρώσεις την προετοιμασία, οικονομικά και ψυχικά.
Μιλήσαμε με τη Δήμητρα, μητέρα τριών παιδιών που φοίτησαν ή εξακολουθούν να φοιτούν σε πρότυπα σχολεία. Η Δήμητρα περιέγραψε την πιο πρόσφατη εμπειρία της, αυτήν της προετοιμασίας του μικρότερου γιου της, Ευθύμη, 15χρονου μαθητή Πρότυπου Γυμνασίου.
«Θεωρούσα ότι το πρότυπο είναι καλύτερη επιλογή και από ότι είχα δει πήγαιναν και ταξίδια, έκαναν ενδιαφέροντα πράγματα, είχαν ομίλους μετά το σχολείο και γινόταν θεωρούσα πιο σοβαρή δουλειά, ενώ στο δημόσιο της περιοχής μας, για το οποίο ήξερα και είχα παραστάσεις, όλα ήταν πιο χαλαρά, το μάθημα ήταν πιο χαλαρό και οι απαιτήσεις πολύ πιο λίγες. Και το περιβάλλον ήταν, πώς να το πω τώρα, νομίζω πως κατέβαζε τα παιδιά θεωρώ προς τα κάτω. Δηλαδή κατέβαζε το επίπεδο, οπότε δημιουργούσε και χαμηλές προσδοκίες. Άρα σε ένα πρότυπο σχολείο θεωρούσα ότι μπορούν να έχουν υψηλότερες προσδοκίες και τα ίδια τα παιδιά» ανέφερε
Η Δήμητρα θυμάται την προετοιμασία του μικρότερου γιου της, η οποία, όπως ανέφερε, ξεκίνησε πολύ νωρίς και ήταν ιδιαιτέρως αγχώδης.«Όταν προετοιμαζόταν ο Ευθύμης ξεκινήσαμε στην πέμπτη δημοτικού την προετοιμασία γιατί, στην τρίτη και τετάρτη δημοτικού έκανε μάθημα μέσω τηλεκπαίδευσης, οπότε θεωρούσαμε ότι είναι πίσω. Άρα, η προετοιμασία κυρίως για το μάθημα της νεοελληνικής γλώσσας ξεκίνησε από την πέμπτη δημοτικού και μετά, στην έκτη δημοτικού, έκανε και μαθηματικά. Διαβάζαμε μαζί», είπε.
Η προετοιμασία για τα Πρότυπα σχολεία, όπως τη θυμάται η μητέρα, δεν είναι κάτι που τα παιδιά μπορούν εύκολα να υπολογίσουν εκ των προτέρων. «Τα παιδιά γενικά, όταν ξεκινούν αυτή την προετοιμασία δεν μπορούν να φανταστούν το μέγεθος της δουλειάς που πρέπει να κάνουν για να πετύχουν τον στόχο τους», λέει χαρακτηριστικά. Όπως εξηγεί, πολλά παιδιά ξεκινούν με την αίσθηση ότι επειδή είναι καλοί μαθητές στο σχολείο, θα τα καταφέρουν και στις εξετάσεις.
Η ίδια περιγράφει μια συνθήκη όπου η προετοιμασία δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στο σχολείο. «Ιδιαίτερο, ή φροντιστήριο», απάντησε χωρίς δισταγμό. Και όταν τίθεται το ερώτημα αν θα μπορούσαν να περάσουν χωρίς ιδιαίτερα, η απάντησή της είναι κατηγορηματική: «Όχι, δεν υπάρχει περίπτωση».
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της περιγραφής της αφορά το περιεχόμενο των εξετάσεων. Όπως λέει, η εμπειρία της προετοιμασίας του παιδιού τής έδειξε ότι οι εξετάσεις δεν δοκιμάζουν συχνά τα παιδιά βασιζόμενες απλώς στη σχολική ύλη του Υπουργείου Παιδείας των τελευταίως τάξεων του Δημοτικού, αλλά απαιτούν συγκεκριμένες τεχνικές. «Υπάρχουν θέματα πάγια… υπάρχουν κάποια κόλπα πια», λέει, εξηγώντας ότι χωρίς αυτά τα «κόλπα» η επίλυση των θεμάτων είναι δύσκολη και βέβαια ο τρόπος επίλυσης δε διδάσκεται στο δημοτικό από το πρόγραμμα σπουδών.
Η επιτυχία, λοιπόν, δεν εξαρτάται από τη γενική επίδοση στο σχολείο, αλλά από την εξοικείωση με έναν συγκεκριμένο τρόπο εξέτασης. «Αυτά τα κόλπα όμως δεν τα μαθαίνεις στο σχολείο», σημείωσε και υπογράμμισε το χάσμα ανάμεσα στη σχολική διδασκαλία του δημοτικού και στις απαιτήσεις των εξετάσεων.
«Νομίζω ότι ήταν και της πρώτης γυμνασίου η ύλη… τουλάχιστον στα μαθηματικά». Η παρακολούθηση, λοιπόν, επιπλέον μαθημάτων, μετά το σχολείο, είναι σχεδόν μονόδρομος για τους νεαρούς μαθητές.
Παρά την οργανωμένη προετοιμασία, το βάρος δεν ήταν μόνο πρακτικό αλλά και ψυχολογικό. Η ίδια παραδέχεται ότι είχε έντονο άγχος, έστω κι αν προσπαθούσε να μην το μεταφέρει στα παιδιά: «Εγώ είχα άγχος, δεν το συζητούσαμε όμως». Το άγχος αυτό, όπως αφήνει να εννοηθεί, δεν αφορούσε μόνο μια εξέταση, αλλά μια συνολική αβεβαιότητα για το αν το παιδί θα καταφέρει να ενταχθεί σε ένα «καλύτερο» εκπαιδευτικό περιβάλλον.
Περιγράφοντας την εμπειρία των εξετάσεων, η μητέρα τις συνέκρινε ευθέως με τις πανελλαδικές εξετάσεις. «Είναι για τα παιδιά σε αυτή την ηλικία… σαν αυτή που βιώνουν τα παιδιά της τρίτης λυκείου όταν πάνε για πανελλήνιες. Σαν πανελλήνιες στα 12»», λέει.
Πέρα από την ψυχολογική και εκπαιδευτική διάσταση, η μητέρα αναφέρεται και στην οικονομική επιβάρυνση στην οποία υπόκειται η οικογένεια για την προετοιμασία. Όπως λέει, το κόστος είναι σημαντικό, ειδικά όταν απαιτούνται ιδιαίτερα μαθήματα.
Τέλος, η Δήμητρα ανέφερε πως η επιλογή των Προτύπων δεν προέκυψε από μια προκαθορισμένη προτίμηση, αλλά από τη σύγκριση με το σχολείο της γειτονιάς. Αν το δημόσιο σχολείο είχε αντίστοιχες προδιαγραφές, η ίδια δηλώνει ότι θα το προτιμούσε χωρίς δεύτερη σκέψη. «Ναι, ναι, θα το διάλεγα αν ήταν το ίδιο», λέει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας: «αν όλα τα σχολεία ήταν όπως τα πρότυπα σχολεία που έχω δει τώρα… εννοείται πως θα το επέλεγα. Δυστυχώς όμως δεν είναι».
Για τον Ευθύμη, οι εξετάσεις για το Πρότυπο σχολείο δεν ήταν απλώς μια δοκιμασία μερικών ωρών, αλλά μια διαδικασία που καθόρισε την καθημερινότητά του για μήνες. Θυμάται ότι, ενώ οι περισσότεροι συνομήλικοί του απολάμβαναν την ανεμελιά των τελευταίων τάξεων του δημοτικού, ο ίδιος βρισκόταν σε μια διαρκή προετοιμασία. «Έβλεπα όλους τους άλλους που ήταν χαλαροί και εγώ διάβαζα όλη μέρα. Μου φαινόταν βουνό».
Το πρόγραμμά του ήταν αυστηρά οργανωμένο γύρω από τον στόχο της επιτυχίας. Σχολείο το πρωί, διάβασμα το μεσημέρι, προπόνηση μπάσκετ το απόγευμα και ξανά προετοιμασία το βράδυ. «Έκανα ασκήσεις και κείμενα όταν γυρνούσα από το σχολείο και μπορεί και το βράδυ να έκανα λίγη εξάσκηση στο λεξιλόγιο», θυμάται.
Στην ερώτηση αν θα μπορούσε να ανταποκριθεί χωρίς ιδιαίτερα μαθήματα και τη βοήθεια των γονιών του, η απάντηση είναι κατηγορηματική: «Όχι». Ο ίδιος θεωρεί ότι οι απαιτήσεις των εξετάσεων ξεπερνούσαν κατά πολύ όσα διδασκόταν στο σχολείο. «Σε σύγκριση με ένα άλλο παιδί της τάξης, ακόμη και να ήταν και από τους καλούς μαθητές, αυτά που ήξερε με αυτά που έκανα εγώ πιστεύω ότι ήταν τελείως διαφορετικού επιπέδου»,σημειώνει.
Αν και, όπως αναφέρει ο ίδιος, διαχειριζόταν σχετικά ψύχραιμα τη διαδικασία της προετοιμασίας, η πίεση δεν ήταν πάντα διαχειρίσιμη. «Κάποιες φορές δεν το διαχειριζόμουν και πολύ καλά», λέει. Όταν του ζητήσαμε να εξηγήσει τι εννοεί, εκείνος απάντησε πως η συνολική κατάσταση κάποιες φορές τον οδηγούσε σε τέτοια συναισθηματική φόρτιση που, όπως ανέφερε, «βάραγε τα χέρια του στον τοίχο μέχρι να ματώσουν ή έκλαιγε πολύ», ενώ άλλες φορές είπε πως απλώς ήταν προσηλωμένος στον στόχο του, χωρίς να αφήνει τον εαυτό του να βιώσει το στρες.
Η Μαρία, καθηγήτρια που τα τελευταία χρόνια προετοιμάζει μικρούς μαθητές για τις εξετάσεις των Προτύπων τόσο σε τμήματα φροντιστηρίου όσο και με ιδιαίτερα μαθήματα, περιγράφει μια διαδικασία που έχει γίνει αισθητά πιο απαιτητική. Αν και τυπικά η ύλη των εξετάσεων ταυτίζεται με την ύλη του Δημοτικού, στην πράξη το επίπεδο δυσκολίας είναι πολύ υψηλότερο. «Τα θέματα είναι απαιτητικά», εξηγεί. «Η ύλη είναι η ύλη που διδάσκονται στο δημοτικό θεωρητικά. Σαφώς όμως πέφτουν και πιο αυξημένης δυσκολίας θέματα». Στα μαθηματικά, μάλιστα, σημειώνει ότι τα τελευταία χρόνια η δυσκολία έχει αυξηθεί σημαντικά, σε σημείο που πολλοί εκπαιδευτικοί να θεωρούν απαραίτητη την εξοικείωση των παιδιών με μαθηματικούς διαγωνισμούς.
Η ίδια περιγράφει μια προετοιμασία που ξεκινά όλο και νωρίτερα. «Υπάρχουν παιδιά που ξεκινούν από την Ε΄ Δημοτικού, άλλα από το καλοκαίρι πριν από την ΣΤ΄ και άλλα τον Σεπτέμβριο της τελευταίας χρονιάς. Όλα, όμως, καλούνται να ανταποκριθούν σε έναν ιδιαίτερα αυξημένο όγκο εργασίας», λέει. Στο φροντιστήριο όπου εργαζόταν, οι μαθητές έγραφαν κάθε μήνα διαγωνίσματα προσομοίωσης διάρκειας δυόμισι ωρών, ακολουθώντας ακριβώς τη διαδικασία των πραγματικών εξετάσεων. «Κάναμε και τεστ διαχείρισης χρόνου», λέει, περιγράφοντας μια προετοιμασία που δεν αφορά μόνο τη γνώση αλλά και την εξοικείωση με τις συνθήκες πίεσης.
Η πίεση αυτή αποτυπώνεται και στη συμπεριφορά των μαθητών κατά τη διάρκεια της χρονιάς. «Υπάρχουν παιδιά που είναι πολύ αγχωμένα. Υπάρχουν παιδιά που απογοητεύονται γιατί νιώθουν μια ματαίωση, επειδή διαβάζουν πάρα πολύ και νιώθουν ότι δεν τα καταφέρνουν», λέει. Όπως τονίζει, μεγάλο ρόλο παίζει ο τρόπος με τον οποίο η οικογένεια διαχειρίζεται τη διαδικασία. Για τον λόγο αυτό προσπαθεί να μεταφέρει διαρκώς στους μαθητές της ότι η αξία της προετοιμασίας δεν εξαντλείται στο αποτέλεσμα. «Δεν έχει σημασία το αποτέλεσμα, αλλά να κάνουν αυτή την προσπάθεια και να την φέρουν εις πέρας», υποστηρίζει.
Παρότι αναγνωρίζει τα οφέλη της διαδικασίας σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων, παραδέχεται ότι η επιτυχία στις εξετάσεις είναι δύσκολο να επιτευχθεί χωρίς εξωσχολική υποστήριξη. Όταν ερωτάται αν ένας μαθητής μπορεί να περάσει βασιζόμενος αποκλειστικά στο δημόσιο σχολείο, η απάντησή της είναι επιφυλακτική. «Είναι πολύ δύσκολο», λέει. Αν και αναγνωρίζει ότι υπάρχουν δάσκαλοι που προσπαθούν να προετοιμάσουν τα παιδιά μέσα στην τάξη, επισημαίνει ότι το Δημοτικό δεν έχει ως αποστολή του να λειτουργεί ως προπαρασκευαστικό κέντρο για τα Πρότυπα. Έτσι, το κενό καλύπτεται σχεδόν αναγκαστικά από φροντιστήρια και ιδιαίτερα. «Οι γνώσεις που απαιτούνται πατάνε σε μία ύλη που έχουν διδαχθεί τα παιδιά, αλλά είναι πολύ υψηλό το επίπεδο», εξηγεί.
Στην προσπάθειά της να ερμηνεύσει τη διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση για τα Πρότυπα σχολεία, η καθηγήτρια στέκεται κυρίως στον φόβο των γονιών. «Βλέπουν τις ελλείψεις που υπάρχουν στα σχολεία της γειτονιάς και φοβούνται πάρα πολύ», αναφέρει. Πέρα από την ποιότητα της διδασκαλίας, πολλοί γονείς ανησυχούν για το σχολικό περιβάλλον, τις παρέες και τις συνθήκες κατά τις οποίες πραγματοποιείται η εκπαιδευτική διαδικασία. «Νομίζω ότι πιο πολύ φοβούνται το περιβάλλον», λέει χαρακτηριστικά.
Έτσι, η κρατική απαξίωση του δημόσιου σχολείου, η υποστελέχωση και η υποχρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης και το κλίμα ανασφάλειας που αυτές δημιουργούν στις οικογένειες, καλούν γονείς και μαθητές να αναζητήσουν ατομικές λύσεις για προβλήματα που στην πραγματικότητα έχουν συστημικό χαρακτήρα.
Με άλλα λόγια, το στρες για ποιοτική δευτεροβάθμια εκπαίδευση ιδιωτικοποιείται: αυτό που θα έπρεπε να είναι συλλογικό θέμα, ευθύνη και υποχρέωση ενός υποστηρικτικού δημόσιου συστήματος, γίνεται ατομικό και οικογενειακό βάρος. Οι μαθητές δεν αρκεί να μάθουν, πρέπει να επιβιώσουν, και οι γονείς αναγκάζονται να επενδύσουν χρόνο, χρήμα και ψυχική αντοχή, απλώς για να καλύψουν τα κενά των πόρων που το κράτος δεν παρέχει. Η εικόνα που προκύπτει είναι μια σταδιακή μετατόπιση της ευθύνης από το κράτος στο άτομο, σε μία αποποίηση δημόσιων ευθυνών σχετικά με την υποστήριξη ενός βασικού αγαθού και δικαιώματος: αυτού της δημόσιας, αξιοπρεπούς, ποιοτικής παιδείας.
