Η 9η Σεπτεμβρίου είναι η ιδανική ημέρα για να κρατήσετε τον εγκέφαλό σας σε εγρήγορση λύνοντας γρίφους, καθώς γιορτάζεται η Διεθνής Ημέρα Σουντόκου (International Sudoku Day). Θεσπίστηκε για να τιμήσει ένα αριθμητικό παζλ που συχνά θεωρείται ότι έχει ιαπωνική προέλευση, αλλά στην πραγματικότητα έχει γαλλικές ρίζες.

Το Σουντόκου είναι ένας γρίφος λογικής, όπου πρέπει να συμπληρώσετε ένα πλέγμα 9x9 με ψηφία, έτσι ώστε κάθε σειρά, κάθε στήλη και κάθε υποπλέγμα 3x3 να περιέχει όλους τους αριθμούς από το 1 έως το 9. Βασίζεται στα μαγικά τετράγωνα (τετράγωνα με αριθμούς, των οποίων τα αθροίσματα είναι ίδια σε κάθε σειρά, κάθε στήλη και στις δύο κύριες διαγωνίους). Το Σουντόκου ξεκινά με ένα μερικώς συμπληρωμένο πλέγμα και ένας καλά σχεδιασμένος γρίφος Σουντόκου έχει μόνο μία λύση.

Παρά το ιαπωνικό του όνομα, το Σουντόκου – ή, για να είμαστε ακριβείς, οι πρόγονοί του – εμφανίστηκε στη Γαλλία. Στα τέλη του 19ου αιώνα, Γάλλοι δημιουργοί γρίφων άρχισαν να πειραματίζονται με αριθμητικά παζλ βασισμένα σε πλέγματα, αφαιρώντας αριθμούς από μαγικά τετράγωνα. Ο πρώτος τέτοιος γρίφος δημοσιεύθηκε το 1892 στην καθημερινή παρισινή εφημερίδα «Le Siècle». Μοιραζόταν βασικά χαρακτηριστικά με το σύγχρονο Σουντόκου, όπως το πλέγμα 9x9 που αποτελείται από υποπλέγματα 3x3, ωστόσο, σε αντίθεση με το σημερινό Σουντόκου, περιείχε διψήφιους αριθμούς.

Τρία χρόνια αργότερα, η εφημερίδα «La France» –ο κύριος ανταγωνιστής της «Le Siècle» – δημοσίευσε μια βελτιωμένη εκδοχή του γρίφου με την ονομασία «carré magique diabolique» («διαβολικό μαγικό τετράγωνο». Η μόνη διαφορά μεταξύ του γρίφου της «La France» και του σύγχρονου Σουντόκου ήταν ότι ο πρώτος δεν διέθετε τα υποπλέγματα 3x3.test

append

Οι αριθμητικοί γρίφοι που βασίζονταν σε μαγικά τετράγωνα παρέμειναν δημοφιλείς στις γαλλικές εφημερίδες μέχρι περίπου τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Επανεμφανίστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Ο άνθρωπος που πιστώνεται με την εφεύρεση του σύγχρονου Σουντόκου είναι ο Χάουαρντ Γκάρνς (1905-1989), αρχιτέκτονας από την Ιντιάνα, του οποίου ο γρίφος με την ονομασία «Number Place» δημοσιεύθηκε ανώνυμα το 1979 στο περιοδικό «Dell Pencil Puzzles and Word Games».

Ο Μάκι Κάτζι (1951-2021), πρόεδρος του ιαπωνικού εκδοτικού οίκου γρίφων «Nikoli», ενδιαφέρθηκε για το παζλ και το παρουσίασε στην Ιαπωνία. Αρχικά ονομαζόταν «Sūji wa dokushin ni kagiru» («οι αριθμοί πρέπει να είναι μοναδικοί»), αλλά για λόγους ευκολίας η ονομασία συντομεύτηκε σε Σουντόκου.

Το 2004, ο δικαστής του Χονγκ Κονγκ Γουέιν Γκουλντ δημιούργησε ένα πρόγραμμα υπολογιστή που μπορούσε να παράγει μοναδικά παζλ Σουντόκου. Έφερε τους γρίφους του στη Βρετανία, όπου υπάρχει παράδοση να δημοσιεύονται σταυρόλεξα και άλλα παζλ στις εφημερίδες, και έπεισε τους «Times» να τα δημοσιεύσουν. Λίγο αργότερα, ένα παζλ Σουντόκου του Γκουλντ δημοσιεύθηκε και στην εφημερίδα «The Conway Daily Sun» στις Ηνωμένες Πολιτείες. Από τότε, το Σουντόκου διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο και έγινε αγαπημένο παιχνίδι λογικής για τους φίλους των γρίφων.

Η Διεθνής Ημέρα Σουντόκου θεσπίστηκε το 2013 από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Γρίφων (World Puzzle Federation), μια διεθνή ομοσπονδία εθνικών οργανισμών που ασχολούνται με τους γρίφους. Η ημερομηνία της γιορτής, 9 Σεπτεμβρίου (9/9), επιλέχθηκε για να αντιπροσωπεύει το πλέγμα 9x9 του κλασικού Σουντόκου.