Ἡ πρώτη μέρα τῆς ἑλληνικῆς τηλεόρασης (23-02-1966)

 

Ο χαρταετός και η ιστορία του

Το πέταγμα του αετού ή χαρταετού είναι στην Ελλάδα ταυτισμένο με την Καθαρά Δευτέρα και συνδυάζεται με το άλλο έθιμο της ημέρας, την έξοδο των κατοίκων των αστικών κέντρων προς την ύπαιθρο για τον εορτασμό της πρώτης ημέρας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (Κούλουμα).

Ως παιχνίδι αναψυχής (γιατί χρησιμοποιήθηκε και ως επιστημονικό και στρατιωτικό εργαλείο) ξεκίνησε στους νεότερους χρόνους περί τον 17ο αιώνα από τη Γαλλία και από εκεί διαδόθηκε στην Ευρώπη και την Αμερική. Από τους Γάλλους που διέμεναν στη Σμύρνη διαδόθηκε στα ελληνόπουλα της περιοχής, της Κωνσταντινούπολης και της Χίου και μετά στη Σύρο, την Πάτρα και τα Επτάνησα και από τα αστικά κέντρα στην ύπαιθρο.

Ένας τυπικός αετός (χαρταετός) αποτελείται από ένα ξύλινο ελαφρό πλαίσιο ποικίλου σχήματος (συνηθέστατα πολυγωνικός ή ρομβοειδής) και είναι καλυμμένος με χαρτί ή πλαστικό ή ύφασμα. Πάνω του έχει διάφορες ζωγραφιές ή παραστάσεις, ανάλογα με τις προτιμήσεις του χειριστή του.

Εδώ και κάμποσα χρόνια κυριαρχούν οι χαρταετοί με τα εμβλήματα των ποδοσφαιρικών ομάδων. Ο σκελετός από τη μία πλευρά φέρει ουρά και από την άλλη προσδένεται ένας σπάγγος, τον οποίο κρατά ο χειριστής του με το χέρι ή τον τυλίγει γύρω από ένα καρούλι.

Το «λεξικό» του χαρταετού

Η ονομασία του αετού ποικίλλει από περιοχή σε περιοχή. Στη Σμύρνη λεγόταν «τσερκένι», στην Κωνσταντινούπολη «ουτσαρμάς», στον Πόντο «πουλί», στα Επτάνησα «φύσουνας», σε άλλα μέρη «πετάσι», «πεταχτό», «στεφανωτό», «μύλος», «ψαλίδα», «βαρελάκι» και «σμυρνιός» ή «σμυρνάκι».

Το πέταγμα του αετού έχει τη δική του φρασεολογία: «αμολάω τον αετό»,
«αμολάω ή μαζεύω καλούμπα» (τον υψώνω ή των κατεβάζω τυλίγοντας τον σπάγγο), «κάνω ή βαστώ κεφάλι» (κρατώ τον αετό σε όρθια θέση και αφήνοντας τον στην πρώτη ευνοϊκή πνοή του ανέμου και βοηθώ αυτόν που θα τον ανυψώσει), «κάνει κοιλιά» (καμπυλώνεται ο σπάγγος από ασθενή άνεμο), «κάνω φανέστρα», «τον φέρνω καπάκι» (καταρρίπτω με τον αετό μου έναν άλλο), «τον ξουρίζω (όταν έχω στον σπάγγο του αετού μου δεμένο ένα ξυραφάκι και κόβω το σχοινί του αντιπάλου).

Αρχαία παράδοση

Σύμφωνα με μία παράδοση, τον αετό εφηύρε τον 4ο π.Χ. αιώνα ο έλληνας μηχανικός (και πολλά άλλα) Αρχύτας ο Ταραντίνος. Στην πραγματικότητα όμως ήταν γνωστός στους ασιατικούς λαούς της Άπω Ανατολής και τους Μαορί της Νέας Ζηλανδίας προ αμνημονεύτων χρόνων.

Κινέζοι, Κορεάτες και Γιαπωνέζοι όχι μόνο διασκέδαζαν με το πέταγμα του αετού, αλλά πίστευαν ότι όταν αυτοί πετούν πάνω από ένα σπίτι τη νύχτα έχουν τη δύναμη να διώχνουν τα κακά πνεύματα.

Ο χαρταετός ως στρατιωτικό και επιστημονικό εργαλείο

Εκτός από την ψυχαγωγική τους διάσταση, οι αετοί χρησιμοποιήθηκαν για στρατιωτικούς και επιστημονικούς σκοπούς. Μία παράδοση αναφέρει ότι ένας κορεάτης στρατηγός κρέμασε κάποτε σ’ έναν αετό ένα φανάρι ως σύμβολο νίκης για να εμψυχώσει τους στρατιώτες του, οι οποίοι το θεώρησαν θεϊκό σημάδι.

Στο περίφημο πείραμά του, στις 10 Ιουνίου 1752, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος κρέμασε ένα μεταλλικό κλειδί από τον σπάγκο ενός χαρταετού και με την έλξη των ηλεκτρικών φορτίων του αέρα κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας απέδειξε την ηλεκτρική φύση της αστραπής. Μέχρι την ανακάλυψη του αερόστατου και του αεροπλάνου, οι αετοί χρησιμοποιήθηκαν για την πραγματοποίηση μετεωρολογικών παρατηρήσεων.

Πρόδρομος του αεροπλάνου

Πριν από την ανακάλυψη του αεροπλάνου έγιναν πειράματα, στο πλαίσιο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, να ανυψωθούν άνθρωποι στον αέρα με τη βοήθεια ειδικής κατασκευής αετών, ώστε να αποκτήσουν τα στρατεύματα μια ευρύτερη εποπτεία του πεδίου της μάχης.

Τα δύο πρώτα πειράματα έγιναν στην Αγγλία το 1894 και στις ΗΠΑ το 1897, κατά τα οποία επιτεύχθηκε ανύψωση ανθρώπου ως 30 μέτρα. To 1909 ο γάλλος Σακονέ τελειοποίησε το σύστημα ανύψωσης παρατηρητών με αετό, ώστε κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο να γίνει ευρεία χρήση του σε ύψη μέχρι 400 μέτρα και με διάρκεια πτήσης έως 14 ώρες.

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/1622

Καθαρά Δευτέρα - Κούλουμα

Η Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη ημέρα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, της νηστείας του Πάσχα. Από τους λαογράφους θεωρείται ο επίλογος των βακχικών εορτών της Αποκριάς, οι οποίες ουσιαστικά αρχίζουν την Τσικνοπέμπτη και τελειώνουν την Καθαρά Δευτέρα.

Σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδος την Καθαρά Δευτέρα «καθαρίζουν» ό,τι απόμεινε από τα μη νηστίσιμα φαγητά της αποκριάς. Σε άλλα μέρη της Ελλάδας, όπως π.χ. στην Ήπειρο, οι νοικοκυρές καθαρίζουν τις κατσαρόλες και όλα τα χάλκινα σκεύη από τα λίπη της αποκριάς με ζεστό σταχτόνερο μέχρι ν’ αστράψουν και βάφουν άσπρα τα πεζοδρόμια.

Το πιάτο της ημέρας περιλαμβάνει νηστίσιμα, ως αποτοξίνωση από το πλούσιο φαγοπότι της Αποκριάς. Χαλβάς, ταραμάς, ελιές, πίκλες, θαλασσινά, φασολάδα, βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη.

Τα νηστίσιμα συνοδεύονται από τη λαγάνα, ένα είδος άρτου χωρίς προζύμι, με ελλειπτικό σχήμα και πεπλατυσμένος για να ψήνεται εύκολα. Η λαγάνα φαίνεται ότι χρησιμοποιήθηκε από τους Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο, υπό την καθοδήγηση του Μωυσή. Έκτοτε, επιβαλλόταν από τον Μωσαϊκό Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

Η ιστορία της λαγάνας διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις «Εκκλησιάζουσες» λέει «Λαγάνα πέττεται», ενώ ο Οράτιος στα κείμενά του, αναφέρει τη λαγάνα ως «Το γλύκισμα των φτωχών».

Σχετικός με τη νηστεία της ημέρας και ο δημοτικός σατυρικός θρήνος:

Τ' ακούτε τι παράγγειλε η Καθαρή Δευτέρα;
Πεθαίν ο Κρέος, πέθανε, ψυχομαχάει ο Τύρος
σηκώνει ο Πράσος την ουρά κι ο Κρέμμυδος τα γένεια
Μπαλώστε τα σακούλια σας, τροχίστε τα λεπίδια
και στον τρανό τον πλάτανο, να μάσουμε στεκούλια.

Ο εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας στις εξοχές λέγεται Κούλουμα. Η ετυμολογία της λέξης έχει λατινική (κολούμνα = κολώνα ή κούμουλους = σωρός, κορυφή) ή αλβανική προέλευση (κόλουμ = καθαρός). Στο Δήμο Αθηναίων τα Κούλουμα γιορτάζονται στο Λόφο του Φιλοππάπου, όπως και σε πολλούς Δήμους της χώρας, με προσφορά φασολάδας και νηστίσιμων στους δημότες.

Τα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας

Απαραίτητο συμπλήρωμα της Καθαράς Δευτέρας αποτελεί το πέταγμα του χαρταετού, με τα ποικίλα χρώματα και σχέδια, από μικρούς και μεγάλους, πιθανόν για να πετάξουν μακριά κάθε έγνοια του χειμώνα, μια και μπαίνει η άνοιξη και όλα, τουλάχιστον στη φύση, είναι πιο χαρούμενα λόγω της ανθοφορίας και της βελτίωσης του καιρού.

Η έντονη αθυροστομία και η καυστική σάτιρα είναι από τα χαρακτηριστικά της Καθαράς Δευτέρας σε πολλούς εορτασμούς της ανά την επικράτεια:

• Ο Αλευροπόλεμος στο Γαλαξίδι, είναι ένα έθιμο που διατηρείται από το 1801. Εκείνα τα χρόνια, παρόλο που το Γαλαξίδι τελούσε υπό την τουρκική κατοχή, όλοι οι κάτοικοι περίμεναν τις Αποκριές για να διασκεδάσουν και να χορέψουν σε κύκλους. Ένας κύκλος για τις γυναίκες, ένας για τους άντρες. Φορούσαν μάσκες ή απλώς έβαφαν τα πρόσωπά τους με κάρβουνο. Στη συνέχεια προστέθηκε το αλεύρι, το λουλάκι, το βερνίκι των παπουτσιών και η ώχρα.
• Βλάχικος Γάμος στη Θήβα. Είναι ένα έθιμο που φθάνει στις μέρες μας περίπου από το 1830, μετά την απελευθέρωση των ορεινών περιοχών. Οι Βλάχοι, δηλαδή οι τσοπάνηδες από τη Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία και τη Ρούμελη, εγκατέλειψαν τότε την άγονη γη τους και βρήκαν γόνιμο έδαφος νοτιότερα. Το θέαμα είναι έξοχο, η γαμήλια πομπή πολύχρωμη, η μουσική που τη συνοδεύει (πίπιζες, νταούλια κ.ά.) εξαιρετικά ζωντανή.
• Του Κουτρούλη ο Γάμος στη Μεθώνη Μεσσηνίας. Καρναβαλίστικος γάμος, που κρατάει από τον 14ο αιώνα. Στις μέρες μας, το ζευγάρι των νεονύμφων είναι δύο άντρες, που μαζί με τους συγγενείς πηγαίνουν στην πλατεία, όπου γίνεται ο γάμος με παπά και με κουμπάρο. Διαβάζεται το προικοσύμφωνο και ακολουθεί τρικούβερτο γλέντι.
• Στη Μεσσήνη Μεσσηνίας γίνεται η αναπαράσταση της εκτέλεσης μιας γερόντισσας, της γριάς Συκούς, που κατά την παράδοση, κρεμάστηκε στη θέση Κρεμάλα της πόλης, με εντολή του Ιμπραήμ Πασά, επειδή είχε το θάρρος, εξηγώντας του ένα όνειρο που είχε δει, να του πει ότι η εκστρατεία του και ο ίδιος θα είχαν οικτρό τέλος από την αντίδραση και το σθένος των επαναστατημένων Ελλήνων. Μετά την αναπαράσταση, μπορεί κάθε επισκέπτης να "κρεμαστεί" από τους ψευτοδήμιους της κρεμάλας. Το απόγευμα της Καθαράς Δευτέρας γίνεται η παρέλαση με μαζορέτες, άρματα, μεταμφιεσμένους μικρούς και μεγάλους και χορευτικά συγκροτήματα.
• Μπουρανί στον Τύρναβο. Μπουρανί είναι μία χορτόσουπα δίχως λάδι, γύρω από την προετοιμασία της οποίας στήνεται ολόκληρο το σκηνικό του παιχνιδιού με φαλλικά σύμβολα και τολμηρά πειράγματα από τους μπουρανίδες.
• Στην Κάρπαθο λειτουργεί το Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων. Κάποιοι κάνουν άσχημες χειρονομίες σε κάποιους άλλους και συλλαμβάνονται από τους Τζαφιέδες (χωροφύλακες) για να οδηγηθούν στο Δικαστήριο, που το αποτελούν οι σεβάσμιοι του νησιού. Τα αυτοσχέδια αστεία και τα γέλια ακολουθεί τρικούβερτο γλέντι.
• Στις κοινότητες Ποταμιά, Καλόξιδο και Λιβάδια της Νάξου οι κάτοικοι ντύνονται Κορδελάτοι ή Λεβέντες. Οι Κορδελάτοι είναι φουστανελοφόροι και η δεύτερη ονομασία τους Λεβέντες αποδίδεται στους πειρατές. Από κοντά τους ακολουθούν και οι ληστές, οι Σπαραρατόροι, που αρπάζουν τις κοπέλες για να τις βάλουν με το ζόρι στο χορό και στο γλέντι, που κρατάει ως το πρωί.
• Στα χωριά Μέρωνα και Μελιδόνια του Ρεθύμνου αναβιώνουν έθιμα όπως το κλέψιμο της νύφης, ο Καντής, το μουντζούρωμα, τα οποία, σε συνδυασμό με το καλό κρασί και τους ήχους της λύρας, αποτελούν μια μοναδική εμπειρία.
• Στη Σκύρο, πραγματοποιείται το έθιμο της Τράτας, που παραπέμπει απευθείας σε αριστοφανικό έθιμο της ναυτικής ζωής με έμμετρη απαγγελία σατιρικών στίχων για την επικαιρότητα και κορυφώνεται με τον μυσταγωγικό χορό όλων των κατοίκων του νησιού, με παραδοσιακές τοπικές ενδυμασίες στην κεντρική πλατεία.
• Στον Αρχάγγελο της Ρόδου οι εκδηλώσεις της Καθαράς Δευτέρας κορυφώνονται με τα «μουζώματα» και τα «αλευρώματα», παράλληλα με το γλέντι, τις μεταμφιέσεις και τη σάτιρα.
• Στα Μεγάλα Καλύβια, του νομού Τρικάλων, κάθε χρόνο την Καθαρά Δευτέρα και για παραπάνω από έναν αιώνα γίνεται αναπαράσταση του παραδοσιακού καραγκούνικου γάμου.
• Στον Πεντάλοφο Κοζάνης, οι ντόπιοι δεν πετούν χαρταετό την Καθαρά Δευτέρα, αλλά αυτοσχέδια, μικρά αερόστατα που έχουν κατασκευάσει οι ίδιοι.
• Στη Βόνιτσα, αναβιώνει κάθε χρόνο, την Καθαρά Δευτέρα, το έθιμο του Γληγοράκη.
• Το έθιμο της Καμήλας αναβιώνει στο χωριό Κάινα του δήμου Αποκορώνου στην Κρήτη.
• Στη συνοικία Νέα Μαγνησία της Λαμίας αναβιώνει ο Νεομαγνησιώτικος Γάμος.
• Στη Νέδουσα Ταϋγέτου αναβιώνει το δρώμενο της Ευετηρίας. Το έθιμο αναπαριστά τη γέννηση της ζωής, την καρποφορία της φύσης, αλλά και τον θάνατο, μέσα από τη σατιρική διάθεση των μεταμφιεσμένων που είναι ζωσμένοι με κουδούνια. Οι μεταμφιεσμένοι πηγαίνουν στα σπίτια και παίρνουν αυτά που τους προσφέρουν οι κάτοικοι. Το δρώμενο συνεχίζεται με το όργωμα της γης και τη σπορά, ενώ ακολουθεί ο γάμος που συμβολίζει την αναπαραγωγή και ολοκληρώνεται με την κηδεία και την ανάσταση. Όσοι συμμετέχουν στο δρώμενο κυκλοφορούν με μουτζουρωμένα πρόσωπα για να ξορκίζουν το κακό, ενώ το έθιμο ολοκληρώνεται με γλέντι.
• Στην Ερμιόνη Αργολίδας η Γιορτή των Ψαράδων. Το εορταστικό σκηνικό στήνεται στο λόφο της Ερμιόνης. Εκεί οι ψαράδες της περιοχής προσφέρουν, με τη βοήθεια του δήμου, σε κατοίκους και επισκέπτες θαλασσινά που έχουν αλιεύσει, ενώ ακολουθεί ένα υπαίθριο γλέντι με μουσική και χορούς.
• Στα Μεστά της Χίου αναβιώνει το έθιμο του Αγά.

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/494

Άγιος Πολύκαρπος Επίσκοπος Σμύρνης

Σοὶ Πολύκαρπος ὡλοκαυτώθη Λόγε,
Καρπὸν πολὺν δοὺς ἐκ πυρὸς ξενοτρόπως.
Εἰκάδι ἐν τριτάτῃ κατὰ φλὸξ Πολύκαρπον ἔκαυσεν.

Ο Άγιος Πολύκαρπος γεννήθηκε περί το 80 μ.Χ. από ευσεβείς και φιλόθεους γονείς, τον Παγκράτιο και τη Θεοδώρα, που είχαν εγκλειστεί στη φυλακή για την πίστη του Χριστού, και βαπτίσθηκε Χριστιανός σε νεαρή ηλικία. Υπήρξε μαζί με τον Άγιο Ιγνάτιο τον Θεοφόρο (βλέπε 20 Δεκεμβρίου) μαθητής του Ευαγγελιστή Ιωάννη. Λίγο πριν αναχωρήσει από τον πρόσκαιρο αυτό βίο ο Άγιος Βουκόλος, Επίσκοπος Σμύρνης (βλέπε 6 Φεβρουαρίου), χειροτόνησε μετά των Αγίων Αποστόλων, ως διάδοχό του, τον Άγιο Πολύκαρπο και μετά κοιμήθηκε με ειρήνη.

Ο Άγιος παρακολούθησε με αγωνία και προσευχή τη σύλληψη του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου, Επισκόπου Αντιοχείας και τα μαρτύρια αυτού. Η αγάπη του προς τον θεοφόρο Πατέρα μαρτυρείται και από την Επιστολή την οποία έγραψε προς τους Φιλιππησίους. Σε αυτή την επιστολή τους συγχαίρει για την φιλοξενία, την οποία παρείχαν στον Άγιο Ιγνάτιο, όταν αυτός διήλθε από την πόλη τους. Το κείμενο αυτό του Αγίου Πολυκάρπου διακρίνεται για τον αποστολικό, θεολογικό και ποιμαντικό χαρακτήρα του.

Ο Άγιος Πολύκαρπος, διακρινόταν για την σωφροσύνη, τη θεολογική κατάρτιση και την αφοσίωση στη διδασκαλία του Ευαγγελίου, καθώς μιλούσε πάντα σύμφωνα με τις Γραφές. Ήταν ο γνησιότατος εκπρόσωπος της αποστολικής διδασκαλίας σε όλες τις Εκκλησίες της Ασίας. Ο Άγιος Ειρηναίος (βλέπε 23 Αυγούστου) παρέχει την πληροφορία ότι ο Άγιος Πολύκαρπος μετέστρεψε πολλούς από τις αιρέσεις του Βαλεντίνου και του Μαρκίωνος στην Εκκλησία του Θεού. Διηγείται μάλιστα και ένα επεισόδιο αναφερόμενο στη στάση του Αγίου Πολυκάρπου έναντι του Μαρκίωνος. Όταν ο αιρεσιάρχης αυτός τον πλησίασε κάποτε και του απηύθυνε την παράκληση: «ἐπεγίνωσκε ἠμᾶς», δηλαδή αναγνώρισέ μας, ο Άγιος απάντησε: «ἐπιγινώσκω, ἐπιγινώσκω σὲ τὸν πρωτότοκον τοῦ Σατανᾶ».

Ένα άλλο επεισόδιο ανάγεται στη γεροντική ηλικία του Αγίου Πολυκάρπου. Όπως είναι γνωστό, οι Εκκλησίες της Μικράς Ασίας εόρταζαν το Πάσχα στις 14 του μηνός Νισσάν, σε οποιαδήποτε ημέρα και αν τύχαινε αυτό. Αντίθετα οι άλλες Εκκλησίες δεν εόρταζαν καθόλου το Πάσχα, αλλά αρκούνταν στον εβδομαδιαίο κατά Κυριακή εορτασμό της Αναστάσεως, τονίζοντας ασφαλώς περισσότερο τον εορτασμό της πρώτης Κυριακής μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας. Επειδή λόγω της διαφοράς αυτής η Εκκλησία της Ρώμης τηρούσε αυστηρή στάση έναντι των Μικρασιατών, ο Άγιος Πολύκαρπος αναγκάσθηκε να μεταβεί στη Ρώμη, για να διευθετήσει το ζήτημα και άλλα δευτερεύοντα θέματα, με τον Επίσκοπο Ρώμης Ανίκητο (βλέπε 17 Απριλίου).

Μετά την επιστροφή του από την Ρώμη, υπέργηρος πλέον, συνέχισε την αποστολική δράση του με τόση επιτυχία, ώστε προκάλεσε την οργή των ειδωλολατρών. Αυτή η προδιάθεση ήταν φυσικό να προκαλέσει το μαρτύριό του, που ακολούθησε την εξής πορεία. Ο Κόιντος, ζηλωτής Χριστιανός, ο οποίος ήλθε στη Σμύρνη από τη Φρυγία, παρακίνησε ομάδα Φιλαδελφέων Χριστιανών να προσέλθουν στον ανθύπατο Στάτιο Κοδράτο, για να δηλώσουν σε αυτόν την ιδιότητά τους και την πίστη τους στον Χριστό, πράγμα το οποίο φυσικά προοιώνιζε θάνατο. Τελικά μαρτύρησαν όλοι, εκτός από τον Κόιντο, ο οποίος δειλιάσας την τελευταία στιγμή, θυσίασε στα είδωλα. Ο όχλος, αν και θαύμασε την γενναιότητα των Μαρτύρων, απαιτούσε να εκτελεσθούν οι «άθεοι» και να αναζητηθεί ο Άγιος Πολύκαρπος, ο οποίος πιεζόμενος από τους Χριστιανούς είχε αναχωρήσει σε κάποιο αγρόκτημα. Τελικά ο Άγιος συνελήφθη το έτος 167 μ.Χ. και οδηγήθηκε ενώπιον του ανθυπάτου.

Ο γηραιός Επίσκοπος δεν ταράχθηκε. Το πρόσωπό του ήταν γαλήνιο και λαμπερό. Ο αστυνόμος Ηρώδης και ο πατέρας του Νικήτας προσπάθησαν να πείσουν τον Άγιο να αρνηθεί τον Χριστό. Ο Άγιος όμως, με πνευματική ανδρεία απάντησε ότι υπηρετεί τον Χριστό επί 86 έτη χωρίς καθόλου να Τον εγκαταλείψει. Πως μπορούσε λοιπόν τώρα να Τον βλασφημήσει και να Τον αρνηθεί; Ο ανθύπατος τότε διέταξε να τον ρίξουν στην φωτιά. Ο Γέρων Πολύκαρπος αποδύθηκε μόνος τα ιμάτιά του και περίμενε προσευχόμενος λέγοντας: «Κύριε, ὁ Θεὸς ὁ Παντοκράτωρ, ὁ τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ εὐλογητοῦ παιδός Σου Ἰησοῦ Χριστοῦ Πατήρ, δι’ Οὐ τὴν περὶ Σοῦ ἐπίγνωσιν εἰλήφαμεν, ὁ Θεὸς τῶν ἀγγέλων καὶ δυνάμεων, καὶ πάσης τῆς κτίσεως, καὶ παντὸς τοῦ γένους τῶν δικαίων, οἱ ζώσιν ἐνώπιόν Σου, εὐλογῶ Σε, ὅτι ἠξίωσας μὲ ἧς ἡμέρας καὶ ὥρας ταύτης τοῦ λαβεῖν μὲ μέρος ἐν ἀριθμῷ τῶν μαρτύρων Σου, ἐν τῷ ποτηρίῳ τοῦ Χριστοῦ Σου, εἰς ἀνάστασιν ζωῆς αἰωνίου, ψυχῆς τε καὶ σώματος, ἐν ἀφθαρσίᾳ Πνεύματος Ἁγίου, ἐν οἲς προσδεχθείην ἐνώπιόν Σου σήμερον ἐν θυσίᾳ πίονι καὶ προσδεκτή, καθὼς προητοίμασας καὶ προσεφανέρωσας καὶ ἐπλήρωσας ὁ ἀφευδὴς καὶ ἀληθινὸς Θεός. Διὰ τοῦτο καὶ περὶ πάντων αἰνῶ Σε, εὐλογῶ Σε, δοξάζω Σε, σὺν τῷ αἰωνίῳ καὶ ἐπουρανίω Ἰησοῦ Χριστό....».

Η φωτιά σχημάτισε γύρω από το σώμα του Αγίου Πολυκάρπου καμάρα χωρίς να τον αγγίζει. Τότε στρατιώτης εκτελεστής τελείωσε τον Άγιο Μάρτυρα διά του ξίφους. Έπειτα το Ιερό λείψανο ρίφθηκε στην φωτιά, οι δε πιστοί συνέλεξαν τα ιερά λείψανα αυτού.

Η Σύναξη του Αγίου Πολυκάρπου ετελείτο στη Μεγάλη Εκκλησία.

Λειτουργικά κείμενα

Ἀπολυτίκιον  (Κατέβασμα)
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Τήν κλῆσιν τοῖς ἔργοις σου, ἐπισφραγίσας σοφέ, ἐλαία κατάκαρπος, ὤφθης ἐν οἴκῳ Θεοῦ, Πολύκαρπε ἔνδοξε∙ σύ γαρ ως Ἱεράρχης, καί στερρός Ἀθλοφόρος, τρέφεις τήν Ἐκκλησίαν, λογικῇ εὐκαρπίᾳ, πρεσβεύων Ἱερομάρτυς, ὑπέρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

Έτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’.
Καί τρόπων μέτοχος, καί θρόνων διάδοχος, τῶν Ἀποστόλων γενόμενος, τήν πρᾶξιν εὗρες θεόπνευστε, εἰς θεωρίας ἐπίβασιν· διά τοῦτο τόν λόγον τῆς ἀληθείας ὀρθοτομῶν, καί τῇ πίστει ἐνήθλησας μέχρις αἵματος, Ἱερομάρτυς Πολύκαρπε· πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τάς ψυχάς ἡμῶν.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Χορὸς Ἀγγελικὸς.
Καρπούς τούς λογικούς, τῷ Κυρίῳ προσφέρων, Πολύκαρπε σοφέ, ἀρετῶν δι᾽ ἐνθέων, ἐδείχθης ἀξιόθεος, Ἱεράρχα μακάριε· ὅθεν σήμερον, οἱ φωτισθέντες σοῖς λόγοις, ἀνυμνοῦμέν σου, τήν ἀξιέπαινον μνήμην, Θεόν μεγαλύνοντες.

Ὁ Οἶκος
Τὴν τῆς σοφίας χρηστότητα ἀρυσάμενος, ἐξ αὐτῆς Πάτερ ἔπλησας θεογνωσίᾳ τὴν ποίμνην σου, καὶ τῆς παναγίας καὶ ἀρρήτου Θεότητος τὸ τρισήλιον ἤστραψας, τοῦ Πατρος τὸ ἀγέννητον, Υἱοῦ δὲ τὴν γέννησιν καὶ ἐκπόρευσιν Πνεύματος, μίαν Θεότητα, μίαν δόξαν τρανῶς ἐκδιδάξας, καὶ εἰδώλων ἀθεΐαν ἐκ ποδῶν ἀποποιήσας, καρπούς δὲ ὡρίμους, ψυχὰς πιστευόντων προσάγων τούτῳ ἔνδοξε, ἐν ᾧ βεβαπτίσμεθᾳ, εἰς ὃν καὶ πιστεύομεν, δοξάζοντες Κύριον.

Κάθισμα
Ἦχος πλ. δ’. Τὴν Σοφίαν καὶ Λόγον.
Τὸν τῆς χάριτος βότρυν ἐν τῇ ψυχῇ, ἀληθῶς γεωργήσας Πάτερ σοφέ, ὡς οἶνον ἐξέβλυσας, τὸν τῆς πίστεως λόγον, τὸν εὐφραίνοντα πάντων, Πιστῶν τὴν διάνοιαν, καὶ θαυμάτων ὤφθης ἀπέραντον πέλαγος· ὅθεν καὶ Μαρτύρων, καλλονὴ ἀνεδείχθης, πυρὶ τελειούμενος, καὶ φωτὸς ἀξιούμενος, ἀϊδίου Πολύκαρπε· Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, τῶν πταισμάτων ἄφεσιν δωρήσασθαι, τοῖς ἑορτάζουσι πόθῳ, τὴν ἁγίαν Μνήμην σου.

Οπτικοακουστικό Υλικό

Ακούστε το απολυτίκιο!

Πηγή

Καθαρά Δευτέρα

Με την Καθαρά Δευτέρα ξεκινά η Σαρακοστή για την Ορθόδοξη εκκλησία, ενώ ταυτόχρονα σημάνει το τέλος των Απόκρεω. Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι γιατί οι Χριστιανοί «καθαρίζονταν» πνευματικά και σωματικά. Είναι μέρα νηστείας αλλά και μέρα αργίας για τους Χριστιανούς. Η νηστεία διαρκεί για 40 μέρες, όσες ήταν και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο.

Την Καθαρά Δευτέρα συνηθίζεται να τρώγεται λαγάνα (άζυμο ψωμί που παρασκευάζεται μόνο εκείνη τη μέρα), και άλλα νηστίσιμα φαγώσιμα, κυρίως λαχανικά, όπως και φασολάδα χωρίς λάδι. Επίσης συνηθίζεται το πέταγμα χαρταετού.

Η Καθαρά Δευτέρα εορτάζεται 48 ημέρες πριν την Κυριακή του Πάσχα.

Η κυρά Σαρακοστή

Ένα έθιμο που έχει σχεδόν χαθεί είναι αυτό της Κυρά Σαρακοστής. Πρόκειται για ένα ιδιόμορφο ημερολόγιο με το οποίο μετρούσαν τις εβδομάδες της νηστείας (Σαρακοστής).

Η κυρά Σαρακοστή στις περισσότερες περιοχές ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά. Απεικόνιζε μια γυναίκα με σταυρωμένα χέρια, λόγω προσευχής, σαν καλόγρια, χωρίς στόμα, λόγω νηστείας, και με εφτά πόδια που αναπαριστούσαν τις επτά εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο έκοβαν ένα πόδι και έτσι ήξεραν πόσες βδομάδες νηστείας απέμεναν μέχρι το Πάσχα. Το Μεγάλο Σάββατο, έκοβαν και το τελευταίο πόδι.

Αυτό το κομμάτι χαρτί το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο. Τοποθετούσαν το σύκο αυτό μαζί με άλλα, και σε όποιον το έβρισκε θεωρούνταν ότι του έφερνε γούρι.

Σε άλλα μέρη της Ελλάδας η Κυρά Σαρακοστή δεν ήταν φτιαγμένη από χαρτί, αλλά από ζυμάρι. Το ζυμάρι φτιαχνόταν με αλεύρι, αλάτι και νερό. Η διαδικασία ήταν κι εδώ η ίδια όπως και με την χάρτινη. Μια παραλλαγή του εθίμου της Κυράς Σαρακοστής είναι φτιαγμένη από πανί και γεμισμένη με πούπουλα.

Για την Κυρά Σαρακοστή έχουν γραφτεί και οι εξής στίχοι:

Την Κυρά Σαρακοστή που ‘ναι έθιμο παλιό
οι γιαγιάδες μας την φτιάχναν με αλεύρι και νερό.

Για στολίδι της φορούσαν στο κεφάλι έναν σταυρό
μα το στόμα της ξεχνούσαν γιατί νήστευε καιρό.

Και τις μέρες της μετρούσαν με τα πόδια της τα επτά.
Έκοβαν ένα την βδομάδα μέχρι ‘νάρθει η Πασχαλιά.

                    Πηγή

Στο παρεκκλήσι των κελτών αγίων με τα παράξενα ονόματα

Μια παλιά αποθήκη μερικών τετραγωνικών στο εκκλησάκι της Οσίας Ξένης, δίπλα στον σταθμό του ΗΣΑΠ Κάτω Πατήσια, γέμισε την περίοδο της πρώτης καραντίνας με αγίους που φέρουν παράξενα ονόματα και περιστοιχίζονται από ζώα και πουλιά!

Πριν από λίγους μήνες κι ενώ βρισκόμουν αντιμέτωπη με ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας στο στενό οικογενειακό μου περιβάλλον, μια φίλη, σε μια προσπάθειά της να με καθησυχάσει, μου είπε: «Ολα θα πάνε καλά. Θα περάσω από τον Αγιο Κέβιν να ανάψω ένα κεράκι». Στην αρχή δεν έδωσα σημασία. Θεώρησα ότι πάνω στην ταραχή μου είχα παρακούσει. Οταν όμως το πρόβλημα ξεπεράστηκε, ανακάλεσα σε κάποια στιγμή ηρεμίας τη συζήτησή μας και επανήλθα ζητώντας διευκρινίσεις. «Ποιος είναι ο Αγιος Κέβιν;».

Το ραντεβού δόθηκε λίγες μέρες αργότερα, επί της οδού Αχαρνών, δίπλα στον σταθμό του ηλεκτρικού Κάτω Πατήσια. Μερικά μόλις μέτρα πιο ‘κεί, ανάμεσα σε δεκάδες κουρεία που λειτουργούν μετανάστες, μικρά και μεγαλύτερα παντοπωλεία με λιχουδιές από τον αραβικό κόσμο και χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ κι εστιατόρια με πιάτα από το Ιράν ως τη Ρωσία, προβάλλει ένα εκκλησάκι. Κεραμιδοκόκκινο, με τριπλό καμπαναριό και μια μικρή αυλή γεμάτη λουλούδια που θα ταίριαζε περισσότερο στο περιβάλλον ενός νησιού, παρά στον γκρίζο και τσιμεντένιο αστικό ιστό.

Μια αυτοσχέδια πινακίδα στην είσοδο μας καλωσορίζει στο παρεκκλήσι της Οσίας Ξένης που αποτελεί μετόχι του Αγίου Νικολάου Σύρου. Κι αφού μας παροτρύνει να πάρουμε όλα τα απαραίτητα μέσα προστασίας για την πανδημία, μας προσκαλεί να γνωρίσουμε το παρεκκλήσι με τους κέλτες αγίους. Ενα παρεκκλήσι που μετρά μόλις λίγους μήνες ζωής καθώς η αγιογράφησή του ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου εγκλεισμού, την περασμένη άνοιξη.

Πριν από λίγους μήνες κι ενώ βρισκόμουν αντιμέτωπη με ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας στο στενό οικογενειακό μου περιβάλλον, μια φίλη, σε μια προσπάθειά της να με καθησυχάσει, μου είπε: «Ολα θα πάνε καλά. Θα περάσω από τον Αγιο Κέβιν να ανάψω ένα κεράκι». Στην αρχή δεν έδωσα σημασία. Θεώρησα ότι πάνω στην ταραχή μου είχα παρακούσει. Οταν όμως το πρόβλημα ξεπεράστηκε, ανακάλεσα σε κάποια στιγμή ηρεμίας τη συζήτησή μας και επανήλθα ζητώντας διευκρινίσεις. «Ποιος είναι ο Αγιος Κέβιν;».

Το ραντεβού δόθηκε λίγες μέρες αργότερα, επί της οδού Αχαρνών, δίπλα στον σταθμό του ηλεκτρικού Κάτω Πατήσια. Μερικά μόλις μέτρα πιο ‘κεί, ανάμεσα σε δεκάδες κουρεία που λειτουργούν μετανάστες, μικρά και μεγαλύτερα παντοπωλεία με λιχουδιές από τον αραβικό κόσμο και χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ κι εστιατόρια με πιάτα από το Ιράν ως τη Ρωσία, προβάλλει ένα εκκλησάκι. Κεραμιδοκόκκινο, με τριπλό καμπαναριό και μια μικρή αυλή γεμάτη λουλούδια που θα ταίριαζε περισσότερο στο περιβάλλον ενός νησιού, παρά στον γκρίζο και τσιμεντένιο αστικό ιστό.

Μια αυτοσχέδια πινακίδα στην είσοδο μας καλωσορίζει στο παρεκκλήσι της Οσίας Ξένης που αποτελεί μετόχι του Αγίου Νικολάου Σύρου. Κι αφού μας παροτρύνει να πάρουμε όλα τα απαραίτητα μέσα προστασίας για την πανδημία, μας προσκαλεί να γνωρίσουμε το παρεκκλήσι με τους κέλτες αγίους. Ενα παρεκκλήσι που μετρά μόλις λίγους μήνες ζωής καθώς η αγιογράφησή του ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου εγκλεισμού, την περασμένη άνοιξη.

Αγιος-Πατρίκιος

Με την πρώτη ματιά τίποτα δεν μοιάζει αξιοπερίεργο στο εκκλησάκι. Πιστοί προσκυνούν κι ανάβουν ένα κερί. Οι γνωστοί άγιοι κοσμούν τους τοίχους. Μέχρι τη στιγμή που το βλέμμα πέφτει σε ένα άνοιγμα στη μέση του ναού, στα δεξιά. «Φύλακες» της εισόδου εκατέρωθεν οι Αγιοι Παντελεήμων και Χαράλαμπος. Ανάμεσά τους, η επιγραφή «Ιερόν παρεκκλήσιον κελτών αγίων».

Μόλις τρία τετραγωνικά μέτρα, ασφυκτικά γεμάτα με 21 αγίους, τα ονόματα των οποίων στους περισσότερους από εμάς θυμίζουν περισσότερο ηθοποιούς του κινηματογράφου και σε καμία (μάλλον) περίπτωση αγίους, και μάλιστα του ορθόδοξου δόγματος.

Αγιος Κέβιν, Αγιος Αλμπάν, Αγία Μπριτζίντ, Αγία Χίλντα, Αγιος Μπρένταν… Ολοι τους μειλίχιοι, αυστηροί στην όψη, οι περισσότεροι με ένα συμπονετικό βλέμμα και αρκετοί εξ αυτών περιστοιχισμένοι από ζώα: δελφίνια, λαγούς, κοτσύφια.

Αγιοι-Γκομπνάτα-και-Μπρένταν

«Είναι ο πρώτος χώρος στην Αθήνα που είναι αφιερωμένος στους κέλτες ορθόδοξους αγίους (σ.σ.: ένα ακόμη παρεκκλήσιο αφιερωμένο στους συγκεκριμένους αγίους υπάρχει στο ησυχαστήριο του Οσίου Πορφυρίου στο Μήλεσι Αττικής) και δεν θα μπορούσε να βρεθεί καλύτερη οικοδέσποινα από την Οσία Ξένη για να αγκαλιάσει “ξένους” αγίους» λέει στα «ΝΕΑ» ο εφημέριος, πατήρ Γεώργιος Γανωτής, ο οποίος δεν λειτουργεί μόνο σε μια εκκλησία με «ξένους» αγίους, αλλά και σε μια γειτονιά γεμάτη μετανάστες από κάθε γωνιά του πλανήτη.

Το παρεκκλήσιο των κελτών αγίων μέχρι πριν από περίπου έναν χρόνο δεν ήταν παρά μια αποθήκη, σε άθλια κατάσταση, όπως μας περιγράφει, με κεριά που μύριζαν και κανείς ούτε ήθελε ούτε τολμούσε να τραβήξει την κουρτίνα που κάλυπτε την είσοδό της. «Σήμερα είναι ένα στολίδι που συνδυάζει την ομορφιά με τη γνώση», μας λέει με περηφάνια.

Ποιοι είναι όμως αυτοί οι κέλτες άγιοι; Είναι άγιοι που έζησαν τους πρώτους αιώνες όταν ο χριστιανισμός έφτασε στη Βρετανία, την Ουαλία, την Ιρλανδία. Εν συνεχεία χάθηκαν μετά την επικράτηση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και του προτεσταντισμού στις περιοχές αυτές, οπότε και καταστράφηκαν πολλά μοναστήρια, ενώ τα λείψανα των αγίων χρησιμοποιήθηκαν ακόμη και για να φτιαχτούν μάνδρες.

Αγιος Κέβιν

Ο Άγιος Κέβιν, ένας από τους σημαντικότερους αγίους της Ιρλανδίας, επί παραδείγματι, έζησε τον 6ο αι. και καταγόταν από οικογένεια βασιλικής γενιάς, όπως διαβάζουμε στην έκδοση «Οι κέλτες άγιοι στο παρεκκλήσι της Οσίας Ξένης» που διατίθεται μόνο από τον ναό. Ζούσε σαν ερημίτης στην Κοιλάδα των Δύο Λιμνών, κοντά στο Δουβλίνο, τρεφόταν με τσουκνίδες και ήταν ιδιαίτερα καλλίφωνος. Μάλιστα, μια ενυδρίδα κάποτε λέγεται ότι του έφερε το χειρόγραφο των ψαλμών που του έπεσε στη λίμνη, έγιναν φίλοι και ψάρευε για λογαριασμό του. Απεικονίζεται δε κρατώντας στο δεξί του χέρι μια φωλιά με κοτσύφια νεοσσούς, καθώς λέγεται ότι κρατούσε επί μέρες τη φωλιά τους στο χέρι του, ακίνητος, έως ότου η κοτσυφίνα κλωσήσει τα αβγά της και ταΐσει τα μικρά ώστε να είναι ικανά να πετάξουν.

Αγιοι-Κέβιν-Μελανκέλ

Η Αγία Μπριτζίντ ζήτησε από τον Χριστό να την κάνει άσχημη ώστε να μη θέλει να την παντρευτεί κανείς για να μπορέσει να μονάσει. Η επιθυμία της πραγματοποιήθηκε, αλλά εν καιρώ ξαναβρήκε το φυσικό της κάλλος και φέρεται να έκανε πλήθος θαυμάτων σχηματίζοντας μόνο το σημείο του σταυρού. Σε εκείνη οφείλονται και οι σταυροί από καλάμια – δημοφιλείς και στην Ελλάδα – για προστασία από το κακό. Ο Αγιος Μπρένταν, αν και σε ορισμένους είναι γνωστός ως μυθιστορηματικός χαρακτήρας του έργου «Το ταξίδι του Μπρένταν», γεννήθηκε στα τέλη του 5ου αι. στην Ιρλανδία και πέραν του γεγονότος ότι ίδρυσε πολλά μοναστήρια στην πατρίδα του, την Ουαλία, τη Σκωτία και τη Γαλλία, ενδέχεται να έκανε μια μεγάλη θαλάσσια εξερεύνηση που να τον οδήγησε στις ακτές της Βόρειας Αμερικής, εξού και απεικονίζεται σε πλοίο συντροφιά με δελφίνια κι άλλα έμβια όντα της θάλασσας. Την Αγία Χίλντα που έζησε τον 7ο αι. συμβουλεύονταν βασιλείς, πρίγκιπες και επίσκοποι της Αγγλίας καθώς τη θεωρούσαν πνευματική μητέρα της χώρας.

Ανάμεσά τους κι ένας πολύ γνωστός άγιος σε όλους, ακόμη και σήμερα: ο Αγιος Πατρίκιος, ο σκωτσέζος ιεραπόστολος που δίδαξε τον χριστιανισμό στην Ιρλανδία. Ασωτος στα νεανικά του χρόνια κι αιχμάλωτος πειρατών, κατάφερε να δραπετεύσει κι εν συνεχεία έγινε ιεραπόστολος διδάσκοντας το μυστήριο της Αγίας Τριάδας χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα το τριφύλλι που, αν και αποτελείται από τρία μέρη, είναι ένα φυτό.

Ενα από τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι ότι, εφόσον οι συγκεκριμένοι άγιοι είναι εν πολλοίς άγνωστοι, πώς η καθηγουμένη του Ιερού Ησυχαστηρίου Παναγίας Βρυούλων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, γερόντισσα Φιλοθέη, κατάφερε να δημιουργήσει τις 21 αγιογραφίες που κοσμούν το παρεκκλήσι; «Δεν ήταν εύκολο. Βασίστηκα σε πληροφορίες από τα συναξάρια και χρησιμοποίησα και τη φαντασία μου. Η αγιογραφία δεν είναι copy paste. Πολλές φορές από άγνοια και φόβο προχωράμε σε στείρες αντιγραφές ώστε να μην αποδώσουμε στοιχεία που δεν ταιριάζουν με το ορθόδοξο πνεύμα. Αν παρατηρήσουμε όμως τους βυζαντινούς αγιογράφους, θα διαπιστώσουμε ότι υπήρξαν τολμηροί», εξηγεί η ηγουμένη, η οποία ασχολείται με την αγιογραφία τα τελευταία 22 χρόνια κι ενώ δεν είχε καμία επαφή ούτε με τη ζωγραφική ούτε με την αγιογραφία μέχρι τη γνωριμία της με τον δάσκαλό της, ιερέα Σταμάτη Σκλήρη.

Αγία-Μπρίτζιτ

Από τη δημιουργία των σχεδίων ως την ολοκλήρωση του έργου η γερόντισσα Φιλοθέη χρειάστηκε περίπου ενάμιση χρόνο και δούλεψε με σκόνες αγιογραφίας και κόλλα. Οι δυσκολίες δεν έλειψαν, όπως μας λέει, όταν προβλήματα υγρασίας στην οροφή έγιναν αιτία να πέσουν τα αγγελάκια που είχε ζωγραφίσει και χρειάστηκε να επανατοποθετηθούν.

Η ιδέα για την αγιογράφηση του παρεκκλησίου ανήκει στον φιλόλογο Κωνσταντίνο Γανωτή (πατέρα του εφημέριου), ο οποίος γνώριζε για τους κέλτες αγίους μέσω του πνευματικού του πατέρα Οσίου Πορφυρίου. Ο τελευταίος μάλιστα είχε πει πως «όταν οι Ελληνες ανακαλύψουν τους κέλτες αγίους, οι αγγλικανοί θα γίνουν ορθόδοξοι».

Για ποιο λόγο όμως οι άγνωστοι ακόμη και στους εκκλησιαστικούς κύκλους κέλτες άγιοι κατέλαβαν μια θέση σε έναν ναό στην καρδιά της Αθήνας; «Δεν μας ενδιαφέρει απλώς να κάνουμε γνωστούς τους συγκεκριμένους αγίους στον κόσμο, αλλά να δείξουμε τον οικουμενικό χαρακτήρα της Ορθοδοξίας. Πολλές φορές έχουμε μια τοπικιστική προσέγγιση, πιστεύουμε ότι η θρησκεία μας αφορά τη μεσογειακή λεκάνη και δεν συνειδητοποιούμε ότι είμαστε κομμάτι ενός μεγαλύτερου παζλ. Οταν ανακαλύπτεις τους ξένους αγίους, ανακαλύπτεις ότι η Εκκλησία είναι παγκόσμια υπόθεση. Οικουμενική. Και καταλαβαίνεις ότι οι άγιοι δεν είναι χειριστικά δικοί μας και ότι η Εκκλησία δεν βρίσκεται στο τσεπάκι μας» εξηγεί ο πατήρ Γεώργιος Γανωτής, ο οποίος παραδέχεται ότι η υποδοχή των συγκεκριμένων αγίων ήταν αρχικά συγκρατημένη από τους πιστούς. «Οσο περνάει ο καιρός, όμως, προσκυνούν κι ενδιαφέρονται να μάθουν για τους αγίους που έζησαν τόσο μακριά από τον τόπο μας. Ερχονται παιδιά που θέλουν να δουν και τα ζωάκια καθώς σχεδόν όλοι αυτοί οι άγιοι είχαν κάποια ιδιαίτερη σχέση με τα ζώα, ήταν φυσιολάτρες. Αγοράζουν το βιβλίο που έχουμε εκδώσει για να πάρουν περισσότερες πληροφορίες. Προσεγγίζουν το παρεκκλήσι ως ένα κομμάτι του ναού που ήδη αγαπούν», καταλήγει.

          

                                                Πηγή

ΞΑΦΝΙΚΟ ΣΟΚ: Θα συμβεί σύντομα. Έτοιμα και μυστικά καταφύγια σε Αθήνα;

Μνήμη των εν τοις Ευγενίου ευρεθέντων Μαρτύρων

Φανέντες ἐκ γῆς Μάρτυρες κεκρυμμένοι,
Αἴρουσι πᾶσαν ἐκ προσώπου γῆς βλάβην.
Εἰκάδα δευτερίην ἀνὰ σεπτὰ φάνη χθονὸς ὀστᾶ.

Όταν ο αγιότατος Πατριάρχης Θωμάς (βλέπε 21 Μαρτίου) ήταν στο θρόνο της Κωνσταντινούπολης (607 - 610 μ.Χ.), βρέθηκαν τα τίμια λείψανα μερικών αγίων μαρτύρων, κρυμμένα κάτω από τη γη. Αμέσως έγινε ή ανακομιδή τους με ευλάβεια και σεβασμό, και με συνοδεία πολύ λάου. Κατά τη διάρκεια της ανακομιδής, πολλές και διάφορες ασθένειες θεραπεύτηκαν.

Αφού δε πέρασαν πολλά χρόνια, ο Θεός αποκάλυψε σ' ένα άνθρωπο κληρικό και καλλιγράφο, το Νικόλαο, ότι στον ίδιο τόπο εκείνο τον καλούμενο Ευγενίου, βρίσκονται κρυμμένα και τα άγια λείψανα των Αποστόλων Ανδρόνικου και Ιουνίας (βλέπε 17 Μαΐου), τους οποίους αναφέρει ο Απόστολος Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή του, ως έξης: «Ἀσπάσασθε Ἀνδρόνικον καὶ Ἰουνίαν τους συγγενεῖς μου καὶ συναιχμαλώτους μου, οἵτινές εἰσιν ἐπίσημοι ἐν τοῖς ἀποστόλοις, οἱ καὶ πρὸ ἐμοῦ γεγόνασιν ἐν Χριστῷ» (Ρωμ. ιστ´ 7).

Λειτουργικά κείμενα

Ἀπολυτίκιον  (Κατέβασμα)
Ἦχος α’. Τὸν τάφον σου Σωτήρ.
Ὡς ῥόδα νοητὰ καὶ χαρίτων ταμεῖα ἐφάνησαν ἐκ γῆς τὰ σεπτά. Ὕμνων σκηνή, πανένδοξοι μάρτυρες, Ἐκκλησίας ἑδραίωμα διαπνέοντα, τῶν ἰαμάτων τὴν χάριν καὶ παρέχοντα ὀσμὴν ζωῆς τοῖς ἐκ πόθου ὑμᾶς μακαρίζουσι.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.
Ἐκ τῆς γῆς ἐκλάμψαντες, φωστῆρος δίκην, ἀσεβείας ἅπασαν, ἀπεμειώσατε ἀχλύν, καί τούς πιστούς ἐφωτίσατε, Μάρτυρες θεῖοι, Τριάδος ὑπέρμαχοι.

Ὁ Οἶκος
Ὡς ῥόδα μέσον ἀκανθῶν τὰ λείψανα, ἀνθοῦντα ὀσμήν ὀρθοδοξίας πηγάζετε ἐν κόσμῳ, Μάρτυρες ἔνδοξοι σεπτοί, κόσμου τὰ ὡραῖα ἀρνησάμενοι καλῶς, βασάνους ὑπεμείνατε, Βασιλεῖς ἀνομοῦντας ἠλέγξατε, τὸν Βασιλέα καὶ Δεσπότην τῶν ἁπάντων κηρύξαντες μετὰ παρρησίας· διὰ τοῦτο οὐρανοῦ τὰ κάλλη ὁρώντες, ἐκτενῶς ὑπὲρ ἡμῶν τήν ἱκεσίαν τῷ Βασιλεῖ τῶν αἰώνων προσάγετε, τῶν τελούντων ὑμῶν τὰ μνημόσυνα, Μάρτυρες θεῖοι, Τριάδος ὑπέρμαχοι.

 

Οπτικοακουστικό Υλικό

Ακούστε το απολυτίκιο!

 Πηγή

Κυριακή της Τυρινής

«Εὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος· ἐὰν δὲ μὴ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν. Οταν δὲ νηστεύητε, μὴ γίνεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ σκυθρωποί· ἀφανίζουσι γὰρ τὰ πρόσωπα αὐτῶν ὅπως φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις νηστεύοντες· ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. Σὺ δὲ νηστεύων ἄλειψαί σου τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ πρόσωπόν σου νίψαι, ὅπως μὴ φανῇς τοῖς ἀνθρώποις νηστεύων, ἀλλὰ τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ, καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ. Μὴ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς, ὅπου σὴς καὶ βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται διορύσσουσι καὶ κλέπτουσι· Θησαυρίζετε δὲ ὑμῖν θησαυροὺς ἐν οὐρανῷ, ὅπου οὔτε σὴς οὔτε βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται οὐ διορύσσουσιν οὐδὲ κλέπτουσιν· ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ὑμῶν.» (Ματθ. στ’ 14-21)

Η τέταρτη Κυριακή του Τριωδίου είναι αφιερωμένη στην εκδίωξη των πρωτοπλάστων από τον παράδεισο της τρυφής. Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από το Θεό ως το τελειότερο και εκλεκτότερο δημιούργημα του Θεού, ως «εικόνα και καθ' ομοίωσις» αυτού ( Γέν.1,26). Πλάστηκε να ζει αιώνια μέσα στη χάρη και τις ευλογίες του Θεού, ατέρμονο βίο άπαυτης ευδαιμονίας. Αυτή τη σημασία έχει η βιβλική διήγηση περί του κήπου της Εδέμ (Γεν.2 ο κεφ.). Ο άνθρωπος έκαμε κακή χρήση της ελεύθερης βούλησής του και προτίμησε το κακό. Ο αρχέκακος διάβολος τον παρέσυρε στην πτώση και την καταστροφή. Αυτό του στέρησε τον παράδεισο, δηλαδή την αέναη και ζωοποιό παρουσία του Θεού και την κοινωνία των ακένωτων ευλογιών Του.

Μέγα χάσμα ανοίχτηκε ανάμεσά τους (Εφ.2,13). Η αγία Γραφή αναφέρει συμβολικά πως οι πρωτόπλαστοι διώχτηκαν από τον κήπο της Εδέμ και δύο αγγελικά όντα τάχθηκαν να φυλάγουν με πύρινες ρομφαίες την πύλη του, για να μην μπορούν να την παραβιάσουν αυτοί. Το ατέλειωτο δράμα του ανθρωπίνου γένους άρχισε!

Ο Αδάμ και η Εύα τότε κάθισαν απέναντι από τον κήπο της τρυφής και θρηνούσαν για το κακό που τους βρήκε.

Αναλογίζονταν την πρότερη ευδαιμονία τους, την σύγκριναν με την τωρινή δυστυχία τους, προέβλεπαν το μέλλον ζοφερό και γι' αυτό έκλαιγαν γοερά. Τα καυτά τους δάκρυα πότιζαν την άνυδρη γη και οι σπαραχτικές κραυγές τους έσπαζαν την ηρεμία της έξω του παραδείσου ερήμου.

Όμως δυστυχώς ο θρήνος των πρωτοπλάστων δεν ήταν αποτέλεσμα μεταμέλειας για την ανυπακοή και την ανταρσία τους κατά του Θεού. Δεν ήταν πράξη μετάνοιας και αίτημα συγνώμης προς το Θεό, αλλά ωφελιμιστικός σπαραγμός. Δε θρηνούσαν για τη χαμένη αθωότητα και αγιότητα, αλλά για τη χαμένη υλική ευμάρεια του παραδείσου. Ούτε ένας λόγος μετάνοιας δεν ακούστηκε από τα χείλη τους! Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας λένε πως αν εκείνη την τραγική στιγμή οι προπάτορές μας μετανοούσαν ειλικρινά και ζητούσαν ταπεινά συγνώμη από τον απόλυτα φιλάνθρωπο Θεό, θα είχαν αποκατασταθεί στην πρότερη της πτώσεως κατάστασή τους.

Λειτουργικά κείμενα

Κοντάκιον
Ἦχος πλ. β’.
Τῆς σοφίας ὁδηγέ, φρονήσεως χορηγέ, τῶν ἀφρόνων παιδευτά, καὶ πτωχῶν ὑπερασπιστά, στήριξον, συνέτισον τὴν καρδίαν μου Δέσποτα. Σὺ δίδου μοι λόγον, ὁ τοῦ Πατρός Λόγος, ἰδοὺ γὰρ τὰ χείλη μου, οὐ μὴ κωλύσω ἐν τῷ κράζειν σοι· Ἐλεῆμον, ἐλέησόν με τὸν παραπεσόντα.

               Πηγή