Τη νύχτα, όταν οι άνθρωποι προσπαθούν να κοιμηθούν, ο ισραηλινός στρατός εισβάλλει σε σπίτια στη Δυτική Όχθη. Πάνω από 80 Παλαιστίνιοι συνελήφθησαν σε μαζικές επιδρομές, ανάμεσά τους γυναίκες, παιδιά και πρώην κρατούμενοι. Ένας άνδρας πυροβολήθηκε και τραυματίστηκε, ενώ οικογένειες είδαν τα σπίτια τους να γκρεμίζονται μπροστά στα μάτια τους.
Στον προσφυγικό καταυλισμό Nur Shams και στη Χεβρώνα, μπουλντόζες κατέστρεψαν κατοικίες, αφήνοντας ανθρώπους άστεγους μέσα στο κρύο. Παιδιά παρακολουθούσαν σιωπηλά το σπίτι τους να γίνεται ερείπια. Άλλοι εκδιώχθηκαν βίαια, καθώς τα σπίτια τους μετατράπηκαν σε στρατιωτικά φυλάκια.
Παράνομοι εποικισμοί, συλλογική τιμωρία, ατιμωρησία των κατοχικών δυνάμεων.
Μια καθημερινότητα φόβου που συνεχίζεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.
Συμπληρώνονται σήμερα 76 χρόνια από την επέτειο του Ενωτικού Δημοψηφίσματος. Το αίτημα της Ένωσης με την Ελλάδα είχε εδραιωθεί στη συνείδηση των Ελλήνων της Κύπρου ως κυρίαρχη εθνική συνείδηση, αρχικά από την Εκκλησία και ακολούθως με την υποστήριξη όλων των πολιτικών φορέων της Κύπρου, συμπεριλαμβανομένου και του ΑΚΕΛ. Όμως, η ελλαδική πρόσληψη του γεγονότος διαμορφώθηκε μέσα σε ένα πλαίσιο εθνικής ταύτισης με τον κυπριακό ελληνισμό, αλλά και σοβαρών περιορισμών που επέβαλλαν αυτοσυγκράτηση στην Αθήνα, αποτυπώνοντας τις αντιφάσεις της μετεμφυλιακής ελληνικής πραγματικότητας.
Στις 15 και 22 Ιανουαρίου 1950, σχεδόν το σύνολο του ελληνικού πληθυσμού της Κύπρου δήλωσε τη στήριξή του στην Ένωση του νησιού με την Ελλάδα. Συγκεκριμένα, συγκεντρώθηκαν 215.108 υπογραφές από τους 224.757 πολίτες που είχαν δικαίωμα συμμετοχής στη διαδικασία, ποσοστό που αντιστοιχούσε στο εντυπωσιακό 95,7% του εκλογικού σώματος. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός ότι υπέρ της Ένωσης τάχθηκαν με την υπογραφή τους και αρκετοί Τουρκοκύπριοι.
Δεν ήταν η πρώτη φορά
Ενωτικές πρωτοβουλίες είχαν εμφανιστεί και σε προγενέστερες περιόδους. Το 1914 έγινε προσπάθεια συγκέντρωσης υπογραφών υπέρ της Ένωσης, η οποία όμως δεν ολοκληρώθηκε εξαιτίας της έκρηξης του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αντίστοιχα, το 1921 και το 1930 κατατέθηκαν ενωτικά ψηφίσματα, περιορισμένα ωστόσο στη συμμετοχή των εκκλησιαστικών επιτροπών των τοπικών κοινοτήτων. Θεωρήθηκε ότι η κάθε τέτοια αρχή εκπροσωπούσε την κοινότητα και εξέφραζε τη θέλησή της.
Το Ενωτικό Δημοψήφισμα του 1950 διαφοροποιήθηκε ουσιαστικά από τις προηγούμενες αυτές κινήσεις, καθώς εισήγαγε μια πρωτόγνωρη για την εποχή διαδικασία μαζικής συμμετοχής. Για πρώτη φορά, με μοναδική εξαίρεση το 1905 (όταν ψήφισαν στις εκλογές των σχολικών εφορειών), το δικαίωμα ψήφου δεν περιορίστηκε στους άνδρες αλλά επεκτάθηκε και στις γυναίκες της Κύπρου, ενώ ταυτόχρονα το ηλικιακό όριο των ψηφοφόρων μειώθηκε από τα 21 στα 18 έτη. Την ιδέα για δημοψήφισμα, υλοποίησε ο τότε Μητροπολίτης Κιτίου και αργότερα Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ'.
Αξίζει να αναφερθεί ότι στο Δημοψήφισμα του 1950, συμμετείχαν και Κύπριοι του εξωτερικού. Από τα μέσα Δεκεμβρίου 1949 εμφανίζονται δημοσιεύματα στον Τύπο.
Δημοσιεύματα στην Κύπρο - Ιανουάριος 1950
Και η Ομόνοια υπέρ της Ένωσης με τη Μητέρα Ελλάδα
«Το αθλητικό σωματείο ΟΜΟΝΟΙΑ εν όψει του δημοψηφίσματος της 15ης Ιανουαρίου, που διενεργείται από την Εθναρχία, κοινοποιεί τις ακόλουθες αποφάσεις. 1. Ανεπιφύλακτα επιδοκιμάζει την απόφαση της Εθναρχίας περί διενέργειας δημοψηφίσματος. 2. Εντέλλεται δε όλα τα μέλη του, να πρωτοστατήσουν στην προπαρασκευαστική δουλειά για το δημοψήφισμα και ομόθυμα με εθνική περηφάνεια και εθνικό ενθουσιασμό να υποστηρίξουν την απαίτηση του κυπριακού λαού για εθνική αποκατάσταση. 3. Υπόσχεται πως και μετά το δημοψήφισμα δεν θα υποστείλει τη σημαία του εθνικού αγώνα και πως θα δουλέψει μαχητικά στο πλευρό των συνεπών εθνικοαπελευθερωτικών δυνάμεων του τόπου για την Ένωσή μας με την μητέρα Ελλάδα» («Ανεξάρτητος», 12 Ιανουαρίου 1950).
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την εφημερίδα «της Αριστεράς» Νέος Δημοκράτης, υπέρ της Ένωσης με την Ελλάδα ψήφισαν και αρκετοί Τούρκοι της Κύπρου.
Η ελλαδική πρόσληψη του δημοψηφίσματος
Η υποδοχή του ενωτικού δημοψηφίσματος του 1950 στην Ελλάδα υπήρξε έντονα φορτισμένη σε συναισθηματικό και συμβολικό επίπεδο αλλά ταυτόχρονα συγκρατημένη και προσεκτική σε επίπεδο επίσημης πολιτικής γραμμής αποτυπώνοντας τις αντιφάσεις της μεταπολεμικής και μετεμφυλιακής Ελλάδας. Η χρονική συγκυρία και η πολιτική κατάσταση των Αθηνών, είχαν βάλει το κυπριακό ζήτημα «στον γύψο».
Πρώτον, η Ελλάδα βρισκόταν αμέσως μετά τη λήξη ενός φοβερού Εμφυλίου Πολέμου (1946–1949), που έπληξε ανεπανόρθωτα τη χώρα. Το κράτος ήταν οικονομικά εξαντλημένο, κοινωνικά διχασμένο και πολιτικά ασταθές, γεγονός που περιόριζε δραστικά την ικανότητά του να ανοίξει ένα νέο μεγάλο εθνικό ζήτημα με διεθνείς προεκτάσεις. Η προτεραιότητα της Αθήνας ήταν η εσωτερική σταθεροποίηση και η αποκατάσταση της κρατικής συνοχής.
Δεύτερον, η Ελλάδα ήταν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τη στρατιωτική, οικονομική και πολιτική στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών και της Μεγάλης Βρετανίας, στο πλαίσιο του Δόγματος Τρούμαν και του Σχεδίου Μάρσαλ. Η Βρετανία, ωστόσο, ήταν η αποικιακή δύναμη στην Κύπρο και θεωρούσε το νησί στρατηγικής σημασίας για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Μια επιθετική ελληνική διεκδίκηση της Ένωσης θα ερχόταν σε άμεση σύγκρουση με το Λονδίνο, κάτι που η Αθήνα δεν μπορούσε να αντέξει διπλωματικά.
Τρίτον, το διεθνές στερέωμα είχε ήδη εισέλθει στον Ψυχρό Πόλεμο, με τις μεγάλες δυνάμεις να αντιμετωπίζουν τα εθνικά ζητήματα κυρίως μέσα από το πρίσμα της γεωστρατηγικής ισορροπίας. Η Ελλάδα τότε ακολουθούσε πορεία ένταξης στο νεοϊδρυθέν Βορειοατλαντικό Σύμφωνο (ΝΑΤΟ). Έτσι η κάθε κίνηση που θα μπορούσε να προκαλέσει αστάθεια σε μια περιοχή κρίσιμη για το ΝΑΤΟ και τα δυτικά συμφέροντα θεωρούνταν ανεπιθύμητη. Το Κυπριακό δεν αντιμετωπιζόταν ακόμη ως ζήτημα αυτοδιάθεσης αλλά ως θέμα «διαχείρισης» μεταξύ δύο μερών, της Ελλάδος και της Μεγάλης Βρετανίας. Ο φόβος της Ελλάδος για διατάραξη των σχέσεων της με τη Μεγάλη Βρετανία ήταν διαχρονικός, ήδη από την εποχή του Ελευθερίου Βενιζέλου.
Τέταρτον, υπήρχε ο φόβος ότι η διεθνοποίηση του Κυπριακού θα άνοιγε τον δρόμο για τουρκική εμπλοκή, κάτι που μέχρι τότε δεν είχε καταστεί κεντρικός παράγοντας του προβλήματος. Η Αθήνα ανησυχούσε ότι η ανάδειξη του ζητήματος σε διεθνές επίπεδο θα οδηγούσε την Άγκυρα να προβάλλει αξιώσεις στην Κύπρο, μετατρέποντας ένα ελληνοβρετανικό ζήτημα σε ελληνοτουρκικό.
Τέλος, χαρακτηριστική είναι η δήλωση του τότε πρωθυπουργού της Ελλάδος, Νικολάου Πλαστήρα στις 25 Μαΐου 1950, οποίος μιλώντας για το Κυπριακό είπε ότι «δεν έκρινε την στιγμήν κατάλληλον όπως η Ελληνική Κυβέρνησις αναλάβει πρωτοβουλία λύσεως του Κυπριακού Ζητήματος». Ο Πλαστήρας αρνήθηκε να συναντηθεί με την κυπριακή αντιπροσωπεία που μετέβη στην Αθήνα, για να του παραδώσουν τους τόμους του δημοψηφίσματος. Προφανώς, κατόπιν βρετανικής υπόδειξης και προειδοποίησης από τον Βρετανό ΥΠΕΞ ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα έβλαπτε τους υφιστάμενους δεσμούς φιλίας.
Το δημοψήφισμα στις ελληνικές εφημερίδες
Στον ελληνικό τύπο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος παρουσιάστηκε ως ιστορική δικαίωση του διαχρονικού αιτήματος της Ένωσης και ως αδιαμφισβήτητη έκφραση της λαϊκής βούλησης στην Κύπρο. Εφημερίδες, αφιέρωσαν πρωτοσέλιδα και εκτενή άρθρα στο γεγονός προβάλλοντας το ποσοστό υπέρ της Ένωσης και υιοθετώντας μια ρητορική εθνικής ολοκλήρωσης. Ουσιαστικά, το γεγονός του εθνικού δημοψηφίσματος στην Κύπρο, ήταν η αφορμή για συμφιλίωση και συγκίνηση μεταξύ των εν Ελλάδι Ελλήνων, ύστερα από μία περίοδο αδελφοκτονίας.
Το ενωτικό Δημοψήφισμα της 15ης Ιανουαρίου 1950, άφησε ισχυρό ιστορικό αποτύπωμα. Η Κυπριακή Κοινωνία επιχείρησε να εκφράσει συλλογικά τη βούλησή της και να τη μετατρέψει σε εργαλείο πολιτικής πίεσης σε ένα διεθνές περιβάλλον που φαινομενικά δεν ήταν ακόμη «έτοιμο να την ακούσει». Ήταν το έναυσμα για τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ που εκδηλώθηκε 5 χρόνια αργότερα.
Η Αϊτή -το Χαΐτιον, σύμφωνα με τα ελληνικά της εποχής- ήταν η πρώτη κρατική οντότητα που αναγνώρισε την Επανάσταση του '21 και το δικαίωμα των Ελλήνων για αυτοδιάθεση, με την επιστολή του προέδρου της Ιωάννου Βόγιερ (Jean Pierre Boyer) προς τον Αδαμάντιο Κοραή, η οποία φέρει ημερομηνία 15 Ιανουαρίου 1822.
Είχε προηγηθεί επιστολή του Κοραή και άλλων επιφανών Ελλήνων των Παρισίων προς τον Βόγιερ, με την οποία του ζητούσαν βοήθεια για την Επανάσταση, κατόπιν συστάσεων του περίφημου Γάλλου στρατηγού Λαφαγιέτ και του Επισκόπου Βλαισών Γρηγορίου, που είχε επισκεφθεί την περιοχή.
Η Αϊτή, μια φτωχή χώρα της Καραϊβικής, δεν ήταν δυνατόν να στείλει βοήθεια προς την Ελλάδα, αλλά ο πρόεδρός της απάντησε με την ακόλουθο επιστολή, που χαρακτηρίζεται από θερμά αισθήματα για την ελληνική εξέγερση:
Ελευθερία… Ισότης
Ιωάννης Πέτρου Βόγερ, πρόεδρος του Χαϊτίου, προς τους Πολίτας της Ελλάδος Α. Κοραήν, Κ. Πολυχρονιάδην, Α. Βογορίδην και Κ. Κλωνάρην.
Εις τα Παρίσια
Πριν ή δεχθώμεν την επιστολή υμών, σημειουμένην εκ Παρισίων τη 20η παρελθόντος Αυγούστου, έφθασεν ενταύθα η είδησις της επαναστάσεως των συμπολιτών υμών κατά του δεσποτισμού, του επί τρεις περίπου διαρκέσαντος εκατονταετηρίδας. Μετά μεγάλου ενθουσιασμού εμάθομεν ότι η Ελλάς αναγκασθείσα τέλος πάντων εδράξατο των όπλων, ίνα κτήσηται της ελευθερίαν αυτής και την θέσιν, ήν μεταξύ των εθνών του κόσμου κατείχε.
Μία τόσον ωραία και τόσον νόμιμος υπόθεσις, και προ πάντων αι συνοδεύσασαι ταύτην πρώται επιτυχίαι, ουκ εισίν αδιάφοροι τοις Χαϊτίοις, οίτινες, ως οι Ελληνες επί πολύν καιρόν έκλινον τον αυχένα υπό ζυγόν επονείδιστον και δια των αλύσεων αυτών συνέτριψαν την κεφαλήν της τυραννίας.
Ευχηθέντες προς τον ουρανόν, όπως υπερασπισθή τους απογόνους του Λεωνίδου , εσκέφθημεν ίνα συντρέξωμεν τας γενναίας δυνάμεις τούτων, ει μη διά στρατευμάτων και πολεμοφοδίων, τουλάχιστον διά χρημάτων, ως χρησίμων εσομένων διά προμήθειαν όπλων, ών έχετε ανάγκην. Συμβεβηκότα όμως, επιβαλόντα τη πατρίδι ημών μεγάλην ανάγκην. επησχόλησαν όλον το χρηματικόν, εξ ού η Διοίκησις ηδύνατο καταβάλει μέρος. Σήμερον έτι η επανάστασις, η κατά το ανατολικόν μέρος της νήσου επικρατούσα, υπάρχει νέον προς την εκτέλεσιν αυτού του σκοπού κώλυμα. Επειδή το μέρος όπερ ηνώθη μετά της Δημοκρατίας, ής προεδρεύω, υπάρχει εν μεγίστη ενδεία και προκαλεί δικαίως μεγάλην του ταμείου ημών την δαπάνην. Εάν δ’ επέλθωσι κατάλληλοι, ως επιθυμούμεν, αι περιστάσεις, τότε βοηθήσωμεν προς τιμήν ημών τοις τέκνοις της Ελλάδος, όσον δυνηθώμεν.
Πολίται, διερμηνεύσατε προς τους συμπατριώτας υμών τας θερμοτέρας ευχάς, άς λαός του Χαϊτίου αναπέμπει υπέρ της ελευθερώσεως αυτών. Οι μεταγενέστεροι Ελληνες ελπίζουσιν εν τη αναγεννωμένη ιστορία τούτων άξια της Σαλαμίνος τρόπαια. Είθε παρόμοιοι τοις προγόνοις αυτών αποδεκνυόμενοι και υπό των διαταγών του Μιλτιάδου διευθυνόμενοι, δυνηθώσιν εν τοις πεδίοις του νέου Μαραθώνος τον θρίαμβον της ιεράς υποθέσεως, ήν επεχείρησαν υπέρ των δικαιωμάτων αυτών, της θρησκείας και της πατρίδος. Είθε, τέλος, διά των φρονίμων διατάξεων αυτών μνημονευθώσιν εν τη ιστορία οι κληρονόμοι της καρτερίας και των αρετών των προγόνων.
Τη 15η Ιανουαρίου 1822 και 19η της Ανεξαρτησίας ΒΟΓΕΡ
Η Αϊτή, προϊόν της Γαλλικής Επανάστασης, ήταν η πρώτη χώρα που κατάργησε τη δουλεία και κυβερνήθηκε από μαύρους. Ανακήρυξε την ανεξαρτησία της από τη Γαλλία την Πρωτοχρονιά του 1804, αλλά ακόμη και σήμερα παραμένει μία από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου.
Στις 12 Ιανουαρίου 2010 η Αϊτή επλήγη από ισχυρό σεισμό, που προκάλεσε ανθρωπιστική καταστροφή. Οι νεκροί έφθασαν τις 316.000 και οι άστεγοι ξεπέρασαν το 1.600.000. Η Ελλάδα, αναγνωρίζοντας το χρέος της προς τη χώρα που πρώτη αναγνώρισε τα δίκαια του αγώνα της το 1821, ήταν από τις πρώτες που απέστειλε βοήθεια. Μάλιστα, στις 24 Ιανουαρίου Έλληνες και Γάλλοι διασώστες ανέσυραν ζωντανό έναν 24χρονο από τα ερείπια ξενοδοχείου, δώδεκα ημέρες μετά τον καταστροφικό σεισμό των 7 Ρίχτερ.
Ο Όσιος Ιωάννης ο Καλυβίτης ο δια Χριστόν πτωχός έζησε στα μέσα του 5ου μ.Χ. αιώνα (κατ' άλλους γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις αρχές του 5ου μ.Χ. αιώνα) και ήταν γιος του Ευτροπίου, συγκλητικού στο αξίωμα, και της Θεοδώρας.
Ο Ιωάννης δεν θέλησε ν' ακολουθήσει το δρόμο των δύο μεγαλυτέρων αδελφών του, που κατέλαβαν λαμπρά αξιώματα και προτίμησε να αφιερωθεί στην υπηρεσία της πίστης. Επειδή όμως οι γονείς του επέμεναν, έφυγε από το πατρικό του σπίτι και πήγε στην μονή των Ακοιμήτων όπου έγινε μοναχός.
Όταν πληροφορήθηκε τη μεγάλη πίκρα της μητέρας του επειδή ο πατέρας του διήγε κοσμική ζωή, αποφάσισε με την συγκατάθεση του ηγουμένου της μονής να επιστρέψει στους γονείς του. Παρουσιάσθηκε στους γονείς του ως ένας άγνωστος μοναχός. Αυτοί δεν τον γνώρισαν. Αλλά ήταν τόση μεγάλη η ευγένεια της φυσιογνωμίας και των λόγων του, που τον παρακάλεσαν να έρχεται καθημερινά στο σπίτι. Δέχθηκε με τη συμφωνία να του κατασκευάσουν μια καλύβα στο βάθος του περιβολιού της πατρικής του οικίας. Εκεί ο Ιωάννης έστησε την κατοικία του, και μέσα σε τρία χρόνια κατάφερε, με τη χάρη του Θεού, να φέρει στο σωστό δρόμο τους γονείς του.
Την ημέρα που αποκάλυψε πς ήταν γιος τους, ο Θεός παρέλαβε τη μακάρια ψυχή του.
Ο ερημικός και ήουχος τόπος είναι από τους βασικούς παράγοντες ανάπτυξης της αυτοσυγκέντρωσης και προσευχής προς το Θεό. Αυτό φαίνεται καθαρά στη ζωή του Αγίου Παύλου του Θηβαίου. Άνηκε σε πλούσια οικογένεια της Κάτω Θηβαίδας της Αιγύπτου. Όταν ο Δέκιος (249-251) κήρυξε τον τρομερό διωγμό κατά των χριστιανών, ο Παύλος, μόλις 15 χρονών, χάνει τους γονείς του. Με εσωτερική παρακίνηση του Άγιου Πνεύματος (κατ' άλλους φοβούμενος μη παραδοθεί στους διώκτες των χριστιανών από τον έπ' αδελφή γαμπρό του, που του ζητούσε την περιουσία) φεύγει και ζητά καταφυγή σωτηρίας στην έρημο. Εκεί, μέσα στην ησυχία της φύσης, βρήκε καιρό για συστηματική μελέτη και προσευχή. Όταν πέρασε ο διωγμός του Δεκίου και επανήλθε η γαλήνη, ο Παύλος εξακολουθεί να μένει στην έρημο και, μάλιστα, αποφασίζει να μείνει μόνιμα. Τόσο δε ολοφάνερη είχε γίνει μέσα στην έρημο η πνευματική υπεροχή του και η ταπεινοφροσύνη του, ώστε, όπως κάποτε στον Κύριο μας, έρχονταν πλήθη λαού να Τον ακούσουν έτσι και στον Παύλο έρχονταν πολλοί αναχωρητές να τον ακούσουν και να τον συμβουλευθούν. Η φήμη του είχε φθάσει και στην ακοή του μεγάλου Αντωνίου, που κίνησε και τον συνάντησε μέσα σε ατμόσφαιρα ανέκφραστης χαράς. Οταν μετά από λίγους μήνες επανήλθε ο Άγιος Αντώνιος, βρήκε τον Όσιο Παύλο πεθαμένο, και δύο λιοντάρια έστεκαν κοντά στον τάφο του, τον όποιο είχαν σκάψει με τα νύχια τους. Ο μεγάλος ερημίτης ήταν τότε 113χρονών.
Κοντάκιον Ήχος δ’. Επεφάνης σήμερον. Τον φωστήρα άπαντες τον εν τω ύψει, αρετών εκλάμψαντα, ανευφημήσωμεν πιστοί, Παύλον τον θείον κραυγάζοντες· Συ των οσίων Χριστέ αγαλλίαμα.
