Παρασκευή 29 Μαΐου 2026

Μουσικὴ Παρασκευή - Γιώργης Καρατζῆς καὶ Γρηγόρης Παραγιούδης ~ Μαῦρα μαντήλια


ΣΤΙΧΟΙ: ΝΙΚΟΣ ΣΑΒΙΟΛΗΣ

ΜΟΥΣΙΚΗ: ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΠΑΡΑΓΙΟΥΔΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗ: ΓΙΩΡΓΗΣ ΚΑΡΑΤΖΗΣ ΛΥΡΑ-ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ Κ΄ ΚΡΗΤΙΚΟ ΛΑΟΥΤΟ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΑΚΗΣ ΚΙΘΑΡΕΣ: ΜΑΝΩΛΗΣ ΔΡΙΜΗΣ ΜΠΑΣΟ-ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ-ΗΧΟΛΗΨΙΑ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΒΙΝΤΕΟ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΥΡΑΚΗΣ

Φωτογραφικό υλικό: Ευτύχης Τζιρτζιλάκης, Μανόλης Μπαστάκης, Δημήτρης Σκουρτέλη, Γιάννης Δανδουλάκη, Θοδωρής Χατζηανέστης Ιστοριογραφικές πληροφορίες: Νεκτάριος Μουμουτζής

Ο Νίκος Σαβιολής έχει ρίζες από την Ανώπολη Σφακίων με καταγωγή από την Πόμπια Μεσαράς. Από την παιδική του ηλικία έχει βιώματα στην παραδοσιακή μουσική, στους χορούς και στα γλέντια της Κρήτης.
Στο τρίτο έτος των σπουδών του στο Πανεπιστήμιο Φυσικής Αγωγής, ο Βασίλης Δραμουντάνης ήταν η αφορμή να ασχοληθεί με το μαντολίνο…
Στο πέρασμα των χρόνων συνεργάστηκε με πολλούς και καταξιωμένους καλλιτέχνες, όπως τον Μιχάλη Ανδρεαδάκη, έναν σπουδαίο σολίστα του μαντολίνου, όπου μετά από 13 χρόνια συνεργασίας μαζί του, τράβηξε την δική του πορεία.
Το 2023 κυκλοφόρησε σε συνεργασία με τον Μανόλη Σμυρνάκη και τον Μηνά Μπαμπάτση το τραγούδι των Κολοκοτρωναίων “Λάμπουν τα χιόνια στα βουνά”.
Το 2024 ξεκίνησε τη συνεργασία του με τον Γιάννη Κοντογιάννη, με τον οποίο συνεχίζει μέχρι και σήμερα, κυκλοφορώντας και δύο τραγούδια: το “Θωρείς και ασπρίζουν τα μαλλιά” και το “Η νίκη των βασάνων”.

https://www.cretetv.gr/episode/krites-kallitechnes/krites-kallitechnes-giannis-kontogiannis-nikos-saviolis/



Ο Γιώργης Καράτζης γεννήθηκε το 1945 στο Μελιδοχώρι Ηρακλείου. Ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές του σπουδές στο Ηράκλειο και εργάστηκε επί 33 χρόνια στο Παν/μιο Κρήτης. Η ενασχόλησή του με την ποίηση, παραδοσιακή και μοντέρνα, ξεκίνησε ήδη από τα χρόνια του γυμνασίου, ώσπου βρήκε την εμπνευσμένη του έκφραση στον κρητικό δεκαπεντασύλλαβο. Με τα τρία του βιβλία και τις πάμπολλες μαντινάδες του, «ερωντικές» και γνωμικές, που κοσμούν τη δισκογραφία, ο Καράτζης δικαίως θεωρείται από τους ποιητές που προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανή τη γλώσσα και την ποιητική παράδοση της Κρήτης του Βιτσέντζου Κορνάρου και του Κωστή Φραγκούλη.




Σχεδιαστής με βάση την Αθήνα, καταγωγή από Κρήτη, και σπουδές στην Πληροφορική & Γραφιστική. Από το 2009, σχεδιάζει, εμπειρίες, εμπορικά σήματα και ψηφιακά περιβάλλοντα όπου η αισθητική συναντά τη λειτουργικότητα. Κινείται ανάμεσα σε εικονοστοιχεία και συστήματα, σχεδιαστική σκέψη και τεχνολογία, με κοινό παρονομαστή τη σαφήνεια και τον χαρακτήρα. Έχει συνεργαστεί με καταξιωμένες μάρκες και ευέλικτες νεοφυείς επιχειρήσεις στην μόδα, το ηλεκτρονικό εμπόριο, τα ψηφιακά προϊόντα και την αρθρογραφία, φέρνοντας πάντα μια καθαρή, ουσιαστική σχεδιαστική προσέγγιση.

Από το 2013 είναι Επικεφαλής Σχεδιαστής στην MIGATO, ενώ ταυτόχρονα αναπτύσσει το MAVRAKIS.DESIGN: το προσωπικό του σχεδιαστικό εργαστήριο για εγχειρήματα χωρίς γεωγραφικά σύνορα.

https://mavrakis.design/mavrakis-michalis-about-gr/


Αν κάποιος διακαίεται να βρει και θέλει να βρει πληροφορίες για τους υπολοίπους ή αν υπάρχουν ανακρίβειες, να μού στείλει μήνυμα. Προχωρούμε...

Ο τελευταίος βασιλιάς της Ρωμανίας, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, βλέποντας το τέλος να έρχεται, ζητά βοήθεια από το Δεσποτάτο του Μυστρά και την Κρήτη προκειμένου να υπερασπιστεί την Πόλη στην επικείμενη πολιορκία από το Μωάμεθ Β΄.

Στο μήνυμα ανταποκρίνονται πρόθυμα οι Κρητικοί και με αρχηγό τον Σφακιανό Μανούσο Καλλικράτη στολίσκος 5 πλοίων αναχωρεί από τη Σούδα στα μέσα Μαρτίου. Ναυμαχούν με τους Τούρκους στο Μαρμαρά, σπάνε τον αποκλεισμό και εισέρχονται στην Πόλη αναπτερώνοντας το ηθικό των πολιορκημένων. Όταν η Πόλη πέφτει, εκείνοι συνεχίζουν την αντίσταση.

Ο ιστορικός Κ. Παπαρηγόπουλος γράφει:

«Το πράγμα ανηγγέλθη εις τον Σουλτάνον, ο δε, θαυμάσας την γενναιότητα των ανδρών, διέταξε να παύση η προσβολή και να είπωσιν αυτοίς ότι δύνανται να εξέλθωσιν μετά των τιμών του πολέμου ως λέγεται σήμερον, ελεύθεροι αυτοί τε και η ναυς αυτών και πάσα η αποσκευή, ην είχον ως λέγει ο Φραντζής προσεπιφέρων ότι και ούτω γενομένων, πάλι μόλις εκ του πύργου τούτου έπεισαν απελθείν...» Οι μαχητές επιβιβάζονται στα καράβια τους και αναχωρούν

. Ως ένδειξη πένθους για την άλωση της Πόλης οι Κρητικοί φορούν από τότε το μαύρο κεφαλομάντηλο που τα κρόσσια του συμβολίζουν τα δάκρυά τους για την εθνική συμφορά. Ο Καπετάν Κάρχας ή «Γραμματικός», λαβωμένος βαριά, ζητά να τον αφήσουν στο Άγιο Όρος και αργότερα γίνεται μοναχός με το όνομα Ιερώνυμος και υπαγορεύει στον συμπατριώτη του μοναχό Καλλίνικο τα περιστατικά που καταγράφονται σε χειρόγραφο το οποίο ανακαλύπτεται το 1919 στη Μονή Βατοπεδίου όπου και φυλάσσεται μέχρι σήμερα.

Σε άλλο χειρόγραφο που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο και προέρχεται από τη μονή της Αγκαράθου, αναφέρεται ότι στις 29 Ιουνίου 1453, τα Κρητικά καράβια φτάνουν πίσω στην Κρήτη μεταφέροντας τα μαύρα μαντάτα και τους εναπομείναντες αγωνιστές.

Νεκτάριος Μουμουτζής, μέλος ΕΔΙΠ στο Πολυτεχνείο Κρήτης.


Πάμε να τό ακούσουμε...

 




Τὸ χίλια τετρακόσια πενῆντα τρία κάτι
Ἤτανε Ἄνοιξη καιροῦ, 18 τοῦ Μάρτη

Βοήθεια ὁ βασιλιᾶς γυρεύει ἀπὸ τὴν Πόλη
Οἱ Τοῦρκοι τὴν πολιορκοῦν καὶ θὰ τὴν κάψουν ὅλη

Πέντε καράβια Κρητικοὶ ἀπὸ τὴν Σουδα φύγαν
καὶ στὴν Κωνσταντινούπολη νὰ βοηθήσουν πῆγαν

Οἱ Τοῦρκοι τσοὶ κυκλώσανε, στὴν Πόλη πρὶν νὰ μποῦνε
πέντε καράβια κρητικά, μ' ἑξῆντα πολεμονε

Πολλὰ γιουρούσια κάμανε καὶ ὧρες πολεμοῦσαν
μὰ ὅσο κι ἂν προσπαθούσανε, οἱ Κρητικοὶ νικοῦσαν

Κι ἀπῇς ἡ νυχτα ἔπεσε κι ἡ μάχη εἶχε σκολάσει
Οἱ Τοῦρκοι καταλάβανε πὼς τσ' εἶχαν ξεγελάσει

Σπάσαν τὸν τουρκικὸ κλοιὸ καὶ μέσ' στὴν Πόλη μπῆκαν
καὶ πήγανε στοῦ βασιλιᾶ, ποὺ δακρυσμένος ἦταν

Τσοὶ εἶδε κι ἀναντράνισε καὶ λέει ντὼς νὰ βγοῦνε
στὸν πύργο ἐκεῖνο τὸν ψηλό, τσοὶ Τούρκους νὰ χτυποῦνε

Ὡσὰν τσ' ἀετοὺς χυθήκανε καὶ μέσ' στὴν μάχη μπαίνουν
καὶ βρίσκουνε τὸν πιὸ ψηλὸ πύργο κι ἀπάνω βγαίνουν...
(Γρηγόρης Παραγιούδης:)

Μέσ' στὸ ντουμάνι τῆς φωτιᾶς καὶ σ' ἕναν πύργο ἀπάνω
οἱ Κρητικοὶ ἀντίσταση κάνουνε στὸν σουλτᾶνο

Οἱ τελευταῖοι εἶναι αὐτοὶ πούχουνε ἀπομείνει
ὅλη ἡ Κωνσταντινούπολη ἔχει  ημάδι γίνει

Καίγεται ἡ Πόλη καὶ ὁ καπνὸς, τὴν μέρα σκοτεινιάζει
μὰ ἕνας πύργος 'πόμεινε κι ἐκεῖ ἡ μάχη βράζει

κρατοῦνε λίγοι Κρητικοὶ ὁλόκληρο τ' ἀσκέρι
καὶ τοῦ σουλτάνου ὁ πασᾶς πηγαίνει τὸ χαμπέρι

Προβαίρνει τοτε νὰ τσοὶ δεῖ, θαύμασε τὴν ἀντρειὰ ντώς
τὰ μάθια τοῦ δὲν πίστευαν τὰ κατορθώματα ντώς

Τάξε πὼς ἤτανε σφιγγιὰ κι ὅποιος κοντὰ σιμώνει
πέφτει μὲ μῖσος πάνω τοῦ καὶ τόνε θανατώνει

Ἕνας μὲ δέκα πολεμᾶ καὶ πάλι τσοὶ κερδίζει
αὐτούς τους ἄντρες ἤθελε πολὺ νὰ τοὺς ὁρίζει

Μ' ἀφοῦ θωρρεὶ τὸν θάνατο καὶ τὸν περιφρονοῦνε
σὲ κιανενὸς τὴν ἐντολὴ δὲν θὰ ὑποταχθοῦνε

Λέει ὁ σουλτᾶνος τοῦ πασᾶ «πὲς τὼς νὰ σταματήσουν»
μὲ τ' ἅρματὰ τοὺς λεύτεροι, στὴν Κρήτη νὰ γυρίσουν

Ἀφήσετε τσοὶ τζοὶ νεκρους, νὰ παρουν νὰ τσοὶ κλαψουν
στὸν τόπο τους καὶ μὲ τιμές, νὰ πᾶνε νὰ τσοὶ θάψουν

Οἱ Τοῦρκοι σταματήσανε νὰ τσοὶ πολιορκοῦνε
κάνουνε κάτω τὰ σπαθιὰ κι οἱ Κρητικοὶ περνοῦνε

Μπαίνουνε στὰ καραβια ντώς, στὴν Κρήτη νὰ γυρίσουν
κάνουνε πέτρα τὴν καρδιά, τὰ μάθια μὴν δακρύσουν

Μά, ὅπως ἀπομακρύνονταν, πόνεσε ἡ ψυχὴ ντώς
κι ὅλοι μαντήλια δέσανε, μαῦρα στὴν κεφαλὴ ντώς!
κι ὅλοι μαντήλια δέσανε, μαῦρα στὴν κεφαλὴ ντώς!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ