Ισραηλινοί εξαγωγείς προς την Ευρώπη αποκρύπτουν συστηματικά την προέλευση αγροτικών προϊόντων που καλλιεργούνται στην κατεχόμενη Παλαιστίνη, προκειμένου να εξασφαλίσουν παράνομα φορολογικά οφέλη που ενισχύουν την οικονομία των εποικισμών, σύμφωνα με έρευνα οργανισμού ανθρωπίνων δικαιωμάτων που αποκαλύπτει ο Guardian.
Ο νομικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός Global Echo ανέλυσε περισσότερα από 30.000 έγγραφα εξαγωγών για χιλιάδες ισραηλινές αποστολές προς το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ σε διάστημα οκτώ ετών.
Ένα στα έξι φορτία που εξετάστηκαν περιείχε αγροτικά προϊόντα που προέρχονταν από παράνομους εποικισμούς στην κατεχόμενη Παλαιστίνη και στα Υψίπεδα του Γκολάν στη Συρία, εκ των οποίων τουλάχιστον το 42% είχε λανθασμένη σήμανση ως «παραγόμενο στο Ισραήλ».
«Αυτό δεν είναι μια εξαίρεση και δεν είναι τυχαίο», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια του Global Echo, Έμιλι Σάφερ Όμερ-Μαν. «Πρόκειται για ένα σύστημα που το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ έχουν διαιωνίσει και αποδεχθεί».
Η ομάδα ζητά από τη βρετανική κυβέρνηση να επανεξετάσει τους ελέγχους στις ισραηλινές εισαγωγές και έχει προειδοποιήσει ότι θα κινηθεί νομικά εάν η φορολογική αρχή HMRC δεν αντιμετωπίσει τα ζητήματα επαλήθευσης.
Η Ευρώπη αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά του Ισραήλ και η ΕΕ τον βασικότερο εμπορικό του εταίρο, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 30% των εξαγωγών του.
Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που υπογράφηκε το 1995 μείωσε τους δασμούς στα ισραηλινά προϊόντα, όμως τα προϊόντα από τους εποικισμούς δεν δικαιούνται προνομιακή μεταχείριση, καθώς η στρατιωτική κατοχή παλαιστινιακών και συριακών εδαφών θεωρείται παράνομη βάσει του διεθνούς δικαίου.
Ωστόσο, η έρευνα του Global Echo δείχνει ότι τα λανθασμένα επισημασμένα προϊόντα εποικισμών αποτελούν «σημαντικό και επαναλαμβανόμενο τμήμα» του αγροτικού εμπορίου από το Ισραήλ προς την Ευρώπη τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με έκθεση 400 σελίδων.
Εκτός από την ανάλυση εγγράφων εξαγωγών, η έρευνα εξέτασε δημόσια δεδομένα και πραγματοποίησε συνεντεύξεις με Παλαιστίνιους και ανώτατα στελέχη της ισραηλινής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριοδοτών.
Η απόκρυψη της προέλευσης προϊόντων από εποικισμούς επιτρέπει στους εισαγωγείς να δηλώνουν χαμηλότερους δασμούς. Αυτό καθιστά τα φρούτα και τα λαχανικά από κατεχόμενη γη πιο ανταγωνιστικά στα ευρωπαϊκά καταστήματα, ενώ μειώνει τα φορολογικά έσοδα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Σύμφωνα με το Global Echo, το συνολικό αποτέλεσμα της λανθασμένης σήμανσης είναι ότι Ευρωπαίοι καταναλωτές και κυβερνήσεις ουσιαστικά επιδοτούν, χωρίς να το γνωρίζουν, την οικονομία των εποικισμών.
«Το ευρωπαϊκό εμπόριο συνεχίζει να συμβάλλει ουσιαστικά σε ένα παράνομο εδαφικό καθεστώς, σε ευθεία αντίθεση με το δίκαιο της ΕΕ», αναφέρει η οργάνωση. Οι εξαγωγές εποικισμών «δεν είναι αποτέλεσμα μεμονωμένων λαθών, αλλά συστημικής αποτυχίας σχεδιασμού, επιβολής και λογοδοσίας».
Σύμφωνα με την έρευνα, Ισραηλινοί εξαγωγείς χρησιμοποιούν νομικά κενά ή απάτη για να διοχετεύουν προϊόντα στην Ευρώπη με την ένδειξη «καλλιεργημένα στο Ισραήλ», μέσω τριών βασικών μεθόδων.
Κάποιοι παραγωγοί δηλώνουν ακριβή διεύθυνση εποικισμού, αλλά χαρακτηρίζουν τα προϊόντα ως ισραηλινά — πρακτική που το Global Echo αποκαλεί «απόκρυψη στο φως της ημέρας».
Η πρακτική αυτή επιτρέπεται από τεχνική συμφωνία ΕΕ–Ισραήλ του 2005 και ενθαρρύνεται από οδηγίες της ισραηλινής φορολογικής αρχής, παρότι αναγνωρίζεται ότι τα προϊόντα εποικισμών δεν δικαιούνται προνομιακούς δασμούς. Αυτό μεταφέρει το βάρος ελέγχου στις τελωνειακές αρχές της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Οι άλλες δύο μέθοδοι που αναφέρονται στην έκθεση περιλαμβάνουν απάτη: ψευδείς διευθύνσεις που παρουσιάζουν τα προϊόντα ως προερχόμενα εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων του Ισραήλ ή «ανάμειξη» προϊόντων εποικισμών με ισραηλινά σε εγκαταστάσεις συσκευασίας ή ψύξης και στη συνέχεια σήμανση ως «καλλιεργημένα στο Ισραήλ».
Οι τελωνειακές αρχές της Ευρώπης, σύμφωνα με την έκθεση, αποδέχονται επίσης πιστοποιητικά βιολογικής καλλιέργειας και φυτοϋγειονομικά έγγραφα που εκδίδονται από ισραηλινές αρχές, παρότι μόνο παλαιστινιακές ή συριακές αρχές έχουν δικαιοδοσία για προϊόντα από κατεχόμενα εδάφη.
Οι αποστολές που εξετάστηκαν αντιπροσωπεύουν μικρό μέρος του συνολικού εμπορίου, αλλά περιλάμβαναν προϊόντα αξίας 13 εκατ. ευρώ (11,2 εκατ. λίρες) από καλλιέργειες σε γη που, σύμφωνα με την έκθεση, έχει αφαιρεθεί από Παλαιστίνιους.
Ο Αμέρ Αμπού Χαντέρ, 35 ετών, δεν έχει πατήσει ποτέ σε τρία αγροτεμάχια της οικογένειάς του κοντά στο χωριό Έιν αλ-Μπέιντα στην κοιλάδα του Ιορδάνη. Λίγο μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967, Ισραηλινοί έποικοι τα περικύκλωσαν εντάσσοντάς τα στον νέο οικισμό Μεχόλα.
«Έχουμε όλα τα έγγραφα που αποδεικνύουν ότι μας ανήκουν», είπε, προσθέτοντας ότι και άλλες οικογένειες έχουν χάσει γη από εποίκους που ισχυρίζονται ψευδώς ότι ανήκει σε απόντες ιδιοκτήτες. «Πολλοί ιδιοκτήτες είναι ακόμη ζωντανοί και ζουν στην περιοχή, όμως η γη τους έχει αφαιρεθεί».
Ένα από τα αγροτεμάχια της οικογένειας έχει πλέον ενταχθεί σε αγροτική εκμετάλλευση μεγάλου ισραηλινού εισαγωγέα που προμηθεύει τη βρετανική αγορά, σύμφωνα με το Global Echo και έγγραφα του ίδιου του υπουργείου Γεωργίας του Ισραήλ.
Η Ευρώπη εδώ και δεκαετίες θεωρεί τους ισραηλινούς εποικισμούς παράνομους, θέση που ενισχύθηκε με τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου το 2024, η οποία ζητά τον τερματισμό της κατοχής «το συντομότερο δυνατό».
Ωστόσο, η ΕΕ δεν έχει χρησιμοποιήσει την οικονομική της ισχύ για να επιβάλει ουσιαστικές συνέπειες, σύμφωνα με τον νομικό Μάικλ Λινκ, που έγραψε εισαγωγή στην έκθεση.
Ακόμη και όταν εφαρμόζονται οι κανόνες, οι ισραηλινές κρατικές επιδοτήσεις περιορίζουν τον αντίκτυπο. Όταν οι εξαγωγείς χάνουν προνομιακούς δασμούς, συχνά αποζημιώνονται από ένα μη διαφανές κρατικό ταμείο.
Η ΕΕ συζητά την επιβολή δασμών στα προϊόντα από κατεχόμενα εδάφη, αλλά δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το μέγεθος του εμπορίου.
Καμία πλευρά δεν δημοσιεύει επίσημα στοιχεία για τις εξαγωγές από παράνομους εποικισμούς. Το μόνο διαθέσιμο στοιχείο είναι μια παλαιά εκτίμηση του Ισραήλ προς την Παγκόσμια Τράπεζα ότι το 2,23% των εξαγωγών προς την Ευρώπη προέρχεται από εποικισμούς.
Έκτοτε, ο πληθυσμός των εποίκων στη Δυτική Όχθη έχει αυξηθεί πάνω από 50%, ενώ Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ανοιχτά ότι οι αγροτικές δραστηριότητες συμβάλλουν στην εδραίωση του ελέγχου στα κατεχόμενα εδάφη.
«Σβήνουμε την Πράσινη Γραμμή μέσω της γεωργίας στη Ιουδαία και Σαμάρεια», έγραψε το 2024 στο X ο υπουργός Οικονομικών του Ισραήλ, Μπεζαλέλ Σμοτριτς.
Οι εποικισμοί στηρίζονται σε κρατικές επιδοτήσεις για νερό, μεταφορές και υποδομές, ενώ οι Παλαιστίνιοι αγρότες αντιμετωπίζουν περιορισμούς, αποκλεισμούς και επιθέσεις, που έχουν ενταθεί μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023.
«Πουλάμε τα προϊόντα μας στη Ναμπλούς, την Καμπατίγια και τη Τζενίν, αλλά είναι δύσκολο να φτάσουμε στις αγορές λόγω των συχνών κλεισιμάτων των σημείων ελέγχου», είπε ο Μοχάμεντ Φάιζ Νταράκ.
«Η πηγή νερού κοντά στη γη μας έχει αφαιρεθεί. Οι έποικοι την έχουν μετατρέψει σε χώρο αναψυχής με κούνιες και εγκαταστάσεις για τουρισμό και διασκέδαση», πρόσθεσε.
https://thepressproject.gr/guardian-proionta-ton-paranomon-epoikismon-tis-katechomenis-palaistinis-polountai-stin-evropi-os-israilina
