Η Διεθνής Ημέρα Επιστήμης, Τεχνολογίας και Καινοτομίας για τον Νότο (Ιnternational Day of Science, Technology and Innovation for the South) γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 16 Σεπτεμβρίου. Θεσπίστηκε από τον ΟΗΕ για να επαναβεβαιώσει τη δέσμευση του διεθνούς οργανισμού να μη μείνει κανείς πίσω, καθώς η επιστήμη και η τεχνολογία προοδεύουν με ταχείς ρυθμούς.

Στον σύγχρονο κόσμο, η επιστήμη, η τεχνολογία και η καινοτομία διαδραματίζουν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο σε όλες τις πτυχές της ανθρώπινης ζωής. Ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες (ή χώρες του Νότου) καταφέρνουν να συμβαδίζουν με αυτή την πρόοδο, αξιοποιώντας τη δυναμική για να παρακάμψουν παραδοσιακά στάδια ανάπτυξης. Ωστόσο, για πολλές άλλες, αυτό το ταχέως μεταβαλλόμενο τοπίο δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για πολλές χώρες του Νότου, με τα προβλήματα διακυβέρνησης που αντιμετωπίζει. Οι προκλήσεις αυτές επιδεινώνονται από το επίμονο χάσμα πρόσβασης στην τεχνολογία μεταξύ αναπτυσσόμενων και βιομηχανικών χωρών, το οποίο οφείλεται κυρίως σε ανισότητες στις τεχνολογικές δυνατότητες και σε ανεπαρκή θεσμικά πλαίσια που θα διασφάλιζαν την ευρεία διάδοση της τεχνολογίας.

Για πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, η βιώσιμη ανάπτυξη καθίσταται μια όλο και πιο δύσκολη προσπάθεια σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική πόλωση, καθώς και από αδιαφορία για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης που έχουν συμφωνηθεί πολυμερώς. Το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στις πολιτικές υποσχέσεις και την πραγματική πρόοδο στα διεθνή φόρα καθιστά το έργο ακόμη πιο απαιτητικό.

Advertisement

Στη Σύνοδο για την Επιστήμη, την Τεχνολογία και την Καινοτομία, που πραγματοποιήθηκε στην Αβάνα τον Σεπτέμβριο του 2023, οι ηγέτες της Ομάδας G77 και της Κίνας όρισαν την 16η Σεπτεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα Επιστήμης, Τεχνολογίας και Καινοτομίας για τον Νότο. Η «Διακήρυξη της Αβάνας για τις Σύγχρονες Προκλήσεις Ανάπτυξης: Ο Ρόλος της Επιστήμης, της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας», που υιοθετήθηκε στη σύνοδο, τόνιζε τον καθοριστικό ρόλο της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας στην αντιμετώπιση των αναπτυξιακών προκλήσεων μέσω της συνεργασίας, της δίκαιης πρόσβασης στην τεχνολογία και της υπεύθυνης χρήσης των επιστημονικών καινοτομιών.

Τον Ιανουάριο του 2024, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε ψήφισμα που καθιέρωσε επίσημα την 16η Σεπτεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα Επιστήμης, Τεχνολογίας και Καινοτομίας για τον Νότο. Το ψήφισμα αναδεικνύει τη σημασία της αξιοποίησης της επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου για τη βιώσιμη ανάπτυξη, σε συνάρτηση με την Ατζέντα 2030, την Ατζέντα Δράσης της Αντίς Αμπέμπα και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης.

Το ψήφισμα καλεί επίσης τα κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών, τους εξειδικευμένους οργανισμούς, τους διεθνείς οργανισμούς, τον ακαδημαϊκό χώρο, την κοινωνία των πολιτών, τον ιδιωτικό τομέα και άλλους φορείς να τιμήσουν τη συγκεκριμένη ημέρα. Τους ενθαρρύνει να αναλάβουν πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένων συνεργατικών έργων στους τομείς της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας, που θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη των χωρών του Παγκόσμιου Νότου.

Η Διεθνής Ημέρα Επιστήμης, Τεχνολογίας και Καινοτομίας για τον Νότο αποτελεί μια καίρια υπενθύμιση της παγκόσμιας δέσμευσης να μη μείνει κανείς πίσω. Υπογραμμίζει τον κεντρικό ρόλο της προώθησης της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας, όχι μόνο για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης, αλλά και για την οικοδόμηση ενός δικαιότερου, πιο συμμετοχικού και πιο συμπεριληπτικού κόσμου.